Tomateplanten hebben gevoel, maar reageren traag op prikkels

Een van de belangrijkste verschillen tussen dieren en planten is dat de eerste een zenuwstelsel hebben, en de tweede niet. De gevolgtrekking dat planten dus ook geen gevoel hebben ligt voor de hand, maar dat blijkt niet juist te zijn.

Britse onderzoekers hebben onlangs bij tomateplanten het bestaan van een biochemisch reactiepatroon vastgesteld dat zich laat vergelijken met de wijze waarop dieren reageren op een pijnprikkel. Als een rups of een ander insekt op de bladeren van een tomateplant kauwt, zendt het blad zwakke elektrische "waarschuwingssignalen' uit naar de rest van de plant. Het gevolg hiervan is dat de plant een chemische stof gaat aanmaken die de bladeren moeilijk verteerbaar maakt.

Deze bevinding is het resultaat van onderzoek dat door een team van de School of Biological Sciences van de University of East Anglia en het John Innes Centrum is verricht in het Norwich Research Park (Norwich). Celbioloog Keith Roberts, een van de leiders van het onderzoek, acht het inzicht dat planten elektrische signalen gebruiken op dezelfde wijze als dieren dat in hun zenuwcellen doen een "conceptuele doorbraak.' "Het brengt planten weer een stukje dichter bij dieren', zegt de bioloog.

De nieuw ontdekte signalen zijn overigens niet identiek aan de snelle impulsen die voor dieren noodzakelijk zijn. Tomateplanten zijn voor hun overleving niet afhankelijk van het vangen van prooien of het ontsnappen aan roofdieren en kunnen het zich dus permitteren langer over de verwerking van de signalen te doen. Roberts: "Ze hebben alle tijd van de wereld. Als je het zou overplaatsen naar een mens zou het een half uur duren voordat hij zou merken dat hij zijn teen had gestoten.'

Het Britse onderzoeksteam onderzoekt nu hoe het elektrische signaal precies wordt verspreid en hoe een verwonding van een blad het signaal in werking stelt. De onderzoekers achten het waarschijnlijk dat de signalering verwant is aan de eveneens niet zenuwgebonden signalering die kenmerkend is voor lagere diersoorten als kwallen en poliepen. (Science and Technology News, 9/93)