Navo mag van Veiligheidsraad zonodig geweld gebruiken; "Vliegverbod Bosnië afdwingen'

NEW YORK, 1 APRIL. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren een resolutie aangenomen over het afdwingen van het in oktober vorig jaar afgekondigde vliegverbod in het luchtruim boven Bosnië-Herzegovina. Lidstaten worden in de resolutie gemachtigd “alle noodzakelijke maatregelen te nemen” bij het afdwingen van het vliegverbod. Op de naleving van de resolutie zal waarschijnlijk worden toegezien door de NAVO, die mogelijk binnen een week daarvoor een luchtmacht zal samenstellen.

De resolutie wordt vandaag over een week van kracht en geeft de NAVO daarna nog een week de tijd zich voor het afdwingen te organiseren en haar beleid met dat van de troepen van UNPROFOR, die met eventuele luchtacties zullen moeten rekenen, te coördineren. De resolutie werd met veertien tegen nul stemmen (China onthield zich) aangenomen. Ze moet in de praktijk alle strijdende partijen in Bosnië weerhouden van luchtaanvallen. Aanvallen op vliegtuigen op de grond en op vliegvelden zijn onderworpen - uitgezonderd in het geval van zelfverdediging - aan toestemming vooraf.

De huidige resolutie is een aanvulling op de vrijblijvende resolutie van oktober, waarin het vliegverbod werd afgekondigd zonder dat werd bepaald hoe het moest worden nageleefd en welke sancties op overtreding zouden staan. Na herhaald uitstel, onder andere door de crisis in Rusland, is de resolutie nu eigenlijk van weinig praktisch belang. Het aantal luchtaanvallen boven Bosnië is minimaal. Volgens Westerse diplomaten heeft de resolutie vooral een politieke betekenis en vormt zij een opstap naar het aannemen van de zogeheten sanctieresolutie. Daarover zijn VR-leden al enkele dagen druk aan het onderhandelen.

De sanctieresolutie van de Veiligheidsraad moet de onvoorwaardelijke steun uitspreken aan het vredesplan voor Bosnië van Cyrus Vance en Lord Owen. Volgens een eerste versie van de resolutie zouden de Bosnische Serviërs binnen vijftien dagen het plan moeten ondertekenen op straffe van nieuwe economische sancties tegen Joegoslavië (Servië-Montenegro). Op dit moment hebben twee van de drie partijen in Bosnië, de Kroaten en de moslims, hun handtekening gezet.

Het aannemen van de sanctieresolutie wordt tegengehouden door de Verenigde Staten, die het volgens diplomaten binnen de VN nog altijd een voor de Bosnische Serviërs te vriendelijk plan vinden.

Pag.5: VS staan nog niet achter vredesplan

Volgens het plan wordt Bosnië opgedeeld in tien provincies, waarvan er drie door de Serviërs worden bestuurd. Op dit moment bezetten de Serviërs meer dan 70 procent van Bosnië. Na het aanvaarden van het plan houden zij nog altijd 43 procent van het gebied.

Anderzijds zouden de VS zich ook te veel partij voelen als ze zich akkoord verklaarden met de resolutie. Als de Bosnische Serviërs niet binnen de gestelde termijn tekenen, zullen de moslims wegens de dreiging van nieuw geweld aan de VS vragen het wapenembargo tegen Bosnië op te heffen.

Op dit moment heeft de Veiligheidsraad haast om uit de impasse over de ontwerptekst te komen. De leider van de Bosnische Serviërs, Karadzic, heeft voor morgen een parlementszitting van zijn Bosnisch-Servische republiekje uitgeroepen waarin hij het vredesplan wil bespreken. Onze correspondent in Brussel voegt hieraan toe: Bij de NAVO wordt binnen een week een beslissing verwacht over de samenstelling van de luchtmacht die het vliegverbod zal afdwingen. Vermoedelijk 50 à 100 jachtvliegtuigen zouden ingezet moeten worden om vijandige toestellen boven Bosnië tot landen te dwingen of neer te schieten. Bij de NAVO wordt het militaire gewicht van luchtaanvallen in de burgeroorlog overigens sterk gerelativeerd. Een enkele keer hebben Servische toestellen geïmproviseerde aanvallen op Bosnische doelen gedaan. Het vliegverbod is wel vaak geschonden, maar hoofdzakelijk door burgertoestellen. De VN-resolutie wordt door NAVO-diplomaten als een politiek drukmiddel gezien, bedoeld om de Serviërs te bewegen het vredesplan van Vance en Owen te tekenen.

Het ministerie van defensie is nog niet door de NAVO benaderd met een verzoek om een squadron F 16 jacht- en fotoverkenningsvliegtuigen te leveren voor het afdwingen van het vliegverbod. Sinds Kerstmis wordt een squadron in gereedheid gehouden dat binnen 48 uur kan vertrekken naar een vliegbasis in Italië om van daaruit in NAVO-verband te opereren.