Rk-kerk bemiddelaar in Midden-Amerika

MEXICO-STAD, 31 MAART. De strijdende partijen in het ruim dertig jaar oude conflict in Guatemala zaten het afgelopen weekeinde opnieuw in Mexico om de tafel om te werken aan een vredesakkoord. Regering en guerrilla nemen nog steeds harde posities in, die onverzoenlijk met elkaar lijken. Drie decennia strijd hebben alleen maar tot verdere polarisatie geleid. De bemiddelaar in het conflict, monseigneur Rodolfo Quezada Toruño, een van de Guatemalteekse bisschoppen, heeft dus geen gemakkelijke taak.

Net als in andere landen in Midden-Amerika wordt de rol van de rooms-katholieke kerk als bemiddelaar in Guatemala steeds belangrijker. De kerk is daarmee opgeschoven van de rechterzijde van het maatschappelijke spectrum naar het midden, een positie die past bij de nieuwe politieke rol die de kerk zichzelf heeft toegedicht. Decennia lang vormde de kerkelijke hiërarchie twee handen op één buik met rechtse, dictatoriale, vaak militaire regimes. Een van de voorgangers van bisschop Quezada zegende tanks van het Guatemalteekse leger voordat deze begonnen aan hun "missie van verschroeide aarde' tegen de Indiaanse bevolking. Die tijden lijken nu voorbij.

In Nicaragua, acht jaar lang het strijdtoneel van linkse sandinisten en rechtse contra-rebellen, heerst nu officieel vrede, maar het is een wankele. De bezetting van de Nicaraguaanse ambassade in San José, Costa Rica, begin deze maand liet zien dat de situatie in het land nog steeds gespannen is. Het was niet verwonderlijk dat Miguel Obando y Bravo, aartsbisschop van Managua, een van de eerste bemiddelaars was tussen bezetters en regering. Obando is al jarenlang een belangrijke speler op het Nicaraguaanse politieke toneel. Hoewel hij een tegenstander was van het oude sandinistische bewind, heeft de aartsbisschop het respect van zowel links als rechts, en dat maakt hem bij uitstek geschikt als bemiddelaar.

In buurland El Salvador zit de kerk links van het politieke spectrum. De Salvadoraanse geestelijkheid heeft, evenals andere groeperingen in de samenleving, zwaar geleden onder de burgeroorlog. Het onlangs uitgekomen rapport van de Verenigde Naties over de wandaden tijdens twaalf jaar burgeroorlog in El Salvador maakte eens te meer duidelijk dat ook de kerk een belangrijk doelwit was van het Salvadoraanse leger en de rechtse doodseskaders. Maar ondanks haar slachtofferrol lijkt ook de kerk in El Salvador zich op te maken voor een met andere Middenamerikaanse landen te vergelijken middenpositie. De kerk stelt dat de daders van de terreur berecht moeten worden, maar pleit ook voor vergeving en harmonie in de samenleving.

Midden-Amerika lijkt aan het einde te staan van een reeks langdurige en bloedige conflicten. Tegelijkertijd moet een vreedzame samenleving worden opgebouwd, waar de oude spanningen nog niet zijn verdwenen. In dat proces heeft de kerk een positie ingenomen waarmee zij zich meer dan ooit op politiek terrein begeeft.