Commissie bepleit keuze burgemeester door gemeenteraad

DEN HAAG, 31 MAART. De burgemeester moet worden gekozen door de gemeenteraad, en niet meer worden benoemd door de Kroon. Wethouders zouden geen deel meer moeten uitmaken van de gemeenteraad zoals nu nog het geval is.

Dat zijn de belangrijkste aanbevelingen van een commissie die de Tweede Kamer vanmiddag heeft geadviseerd over het burgemeesterschap. De commissie, onder leiding van de Amsterdamse burgemeester Van Thijn, is een van de colleges die adviseert over staatkundige vernieuwing. Haar advies is op een aantal punten verdeeld.

De commissie acht een versterking van het burgemeestersambt om verschillende redenen wenselijk. Hij is de meest herkenbare lokale bestuurder. Tevens heeft de burgemeester belangrijke taken op het gebied van orde en veiligheid en van de coördinatie van de besluitvorming van het college van B en W.

Hij kan deze taken beter uitoefenen als zijn positie een sterkere democratische verankering krijgt en de wethouders in het college van B en W niet langer deel uitmaken van de gemeenteraad. Dat bevordert een sterker onderscheid in de verantwoordelijkheden tussen het college van B en W en de gemeenteraad. Ook wil de commissie de positie van de burgemeester versterken door hem de bevoegdheid te geven om onderwerpen op de agenda voor besluitvorming van het college van B en W te plaatsen.

Een belangrijke verworvenheid van het bestaande stelsel vindt de commissie dat de burgemeester van buiten de gemeente komt. Volgens haar heeft dat een positieve uitwerking op zijn gezag en deskundigheid. Daarom heeft de commissie een sterke voorkeur voor een verkiezing van een kandidaat van buiten de gemeente. Hetzelfde zou voor de wethouders moeten gelden.

Een meerderheid van de commissie gaat niet zover dat zij pleit voor een direct door de bevolking gekozen burgemeester. Zo vrezen burgemeester Van Thijn (PvdA) en A. Klink (CDA), medewerker van minister Hirsch Ballin, dat confrontaties tussen twee direct gekozen instituties, burgemeester en gemeenteraad, in patstellingen verzanden. Het derde lid, burgemeester H.H. Apotheker van Veendam en lid van D66, steunt de gekozen oplossing slechts als tussenstap op weg naar het direct gekozen burgemeesterschap.

Mocht de Tweede Kamer verkiezing door de gemeenteraad afwijzen, dan acht de commissie een versterking van de positie van de gemeenteraad wenselijk. Zo zou de raad een slecht functionerende burgemeester moeten kunnen afzetten.