Volkscongres zit Jeltsin tot de laatste dag dwars

MOSKOU, 30 MAART. Het Volkscongres heeft president Boris Jeltsin gisteren, op de laatste dag van zijn spoedzitting, al zijn specifieke bevoegdheden ontnomen. Het besliste dat Jeltsins poging van tien dagen geleden om het land via "speciaal bestuur' te gaan regeren “onconstitutioneel” is geweest. Volgens parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov heeft het Volkscongres “de grondwet in kritieke omstandigheden met succes verdedigd” en het land behoed voor een “terugkeer naar de slechtste tijden van totalitair bewind”.

Na de ternauwernood mislukte poging om Jeltsin af te zetten - de oppositie kwam zondag 72 stemmen op de duizend tekort - gaat de volksvertegenwoordiging nu een referendum organiseren waarin de kiezers hun vertrouwen in de president kunnen uitspreken, een oordeel moeten vellen over diens sociaal-economische beleid en mogen bepalen of er dit najaar vervroegde presidents- en parlementsverkiezingen zullen komen. Jeltsin heeft zich hiertegen gekeerd omdat dit referendum niet op zijn voorwaarden zal worden georganiseerd. Hij kan deze volksraadpleging alleen winnen als hij meer dan vijftig procent van alle kiesgerechtigden haalt. Jeltsin wil zijn eigen officieuze "stemming' op 25 april organiseren op basis van de gewone kieswet. In dat geval zou een meerderheid van het aantal opgekomen kiezers voldoende zijn.

Bovendien heeft het parlement gisteren besloten dat de Russen buiten de Russische Federatie ook moeten kunnen deelnemen aan het referendum. Het machtsconflict in Moskou zou in dit geval wel eens geëxporteerd kunnen worden naar de vroegere Sovjet-republieken. Het is al overgeslagen naar de districten en steden waar de lokale sovjets (raden) zich steeds meedogenlozer opstellen tegenover de door Jeltsin aangestelde bestuurders.

Om de positie van het parlement te versterken heeft het Volkscongres zijn presidium uitgebreid, Joeri Voronin benoemd tot eerste vice-voorzitter, de nationale televisie onder zijn beheer geplaatst en de regering opgedragen zich voortaan alleen nog maar met het sociaal-economische beleid te bemoeien. De regering moet al haar “activiteiten voor de organisatie van referenda, plebiscieten en andere nationale opiniepeilingen staken”. Daarmee heeft het Volkscongres Jeltsin formeel verboden om op 25 april zijn eigen plebisciet te houden.