RAF wil nog niet afzien van geweld

BONN, 30 MAART. Delen van de stadsguerrilla-organisatie Rote Armee Fraktion (RAF) wijzen pogingen van de Duitse justitie af om hen tot afzien van geweld te bewegen. Ze geloven niet meer dat de justitie werkelijk bereid is om langduriggestrafte leden van de RAF als tegenprestatie vervroegd in vrijheid te stellen.

Die conclusie trekken de Duitse landelijke recherche (BKA) en de binnenlandse veiligheidsdienst (BfV) na de aanslag waarmee een RAF-commando zaterdag voor honderd miljoen mark schade veroorzaakte in een nog niet in gebruik genomen gevangenis in Weiterstadt (bij Darmstadt). De schade is vakkundig aangebracht: de hele gevangenis, bouwkosten: 250 miljoen mark, moet worden afgebroken. Van de daders ontbreekt nog elk spoor.

In een uit de gevangenis gestolen vluchtauto vond de politie later zaterdag in de buurt van Frankfurt wèl een brief van een tot nu toe onbekend RAF-commando "Katharina Hammerschmidt', waarin de verantwoordelijkheid voor de aanslag werd opgeëist. Katharina Hammerschmidt was een Berlijnse RAF-sympathisante die injuni 1975, 31 jaar oud, aan longkanker overleed. Zij had de RAF geholpen bij het huren van woningen en zich in 1972 zelf bij de Duitse justitie gemeld. Wegens haar slechte gezondheid werd zij in 1973 van vervolging ontslagen. Zij werd destijds verdedigd door Otto Schily, toen lid van de Groenen, nu van de Bondsdagfractie van de SPD. De Duitse landelijke recherche (BKA) en procureur-generaal Von Stahl achten de zaterdag gevonden brief “authentiek”.

De aanslag in Weiterstadt kwam twee jaar na de moordaanslag van een RAF-commando in Düsseldorf, april 1991, op de toenmalige chef van het Treuhand-instituut, Detlev Rohwedder. De daders van die aanslag zijn evenmin opgespoord als de daders van de moordaanslag in Bad Homburg, najaar 1989, op de voorzitter van de raad van bestuur van de Deutsche Bank, Alfred Herrhausen. In beide gevallen ging het om persoonlijke vrienden van kanselier Helmut Kohl.

Volgens woordvoerders van het BKA en de BfV is de aanslag van het afgelopen weekeinde ook bedoeld als een demonstratie dat de RAF nog geheel in staat en bereid is tot gewelddadige actie. Zij kwam na pogingen van de afgelopen twee jaar om tot lange gevangenisstraffen veroordeelde leden van de "harde' kern van de RAF te bewegen tot het afzweren van geweld in ruil voor vervroegde invrijheidstelling. Vooral bondspresident Richard von Weizsäcker en het vroegere Bondsdaglid Antje Vollmer (Groenen) hadden daarvoor herhaaldelijk gepleit.

Doel van dat beleid, dat anderhalf jaar geleden werd ingezet door de toenmalige nieuwe minister van justitie Klaus Kinkel (FDP, nu buitenlandse zaken), was om een soort geleidelijke "verzoening' tot stand te brengen tussen de rechtsstaat en RAF-kernen in en buiten de gevangenissen. Binnen en tussen opeenvolgende RAF-generaties zijn daarover grote meningsverschillen ontstaan, terwijl met name de CDU/CSU sceptisch was over de wenselijkheid en de kans op succes van Kinkels pogingen. De binnenlandse veiligheidsdienst ziet in de jongste aanslag “een antwoord op 1992” van de RAF. Vorig najaar besliste het gerechtshof in Düsseldorf drie RAF-gevangenen die in 1975 een aanslag pleegden op de Duitse ambassade in Stockholm niet vervroegd in vrijheid te stellen hoewel zij al meer dan vijftien jaar gevangen zitten en het terrorisme openlijk hebben afgezworen.

Juist zaterdag meldde de Bildzeitung dat Brigitte Mohnhaupt, een 43-jarig lid van de harde RAF-kern dat al dertien jaar gevangen zit, schriftelijk verklaard had dat zij het ermee eens was dat de RAF-commando's “buiten” al enige tijd afzagen van geweld. Zij is tot levenslang veroordeeld wegens medeplichtigheid, in de jaren zeventig, bij het vermoorden van werkgeversvoorzitter Schleyer, bankier Ponto en procureur-generaal Buback.

Het BKA ziet in Mohnhaupts verklaring “een signaal van de gevangen RAF-leden” aan jongere commando's in Duitsland om het geweld te beëindigen maar betwijfelt kennelijk dat zulke oproepen succes zullen hebben. Want het had kort geleden het Duitse kabinet schriftelijk alvast gewaarschuwd dat er aanwijzingen zijn dat RAF-commando's aanslagen op ministers plannen, met name op de CDU-ministers Norbert Blüm (sociale zaken) en Hannelore Rönsch (familiezaken).