Italië verwacht aftreden kabinet premier Amato

ROME, 30 MAART. Het kabinet van de Italiaanse premier Giuliano Amato hing vanmiddag aan een zijden draad. Na overleg met de voorzitters van Senaat en Kamer ontbood president Scalfaro de socialistische premier. Alle tekenen duidden op een kabinetscrisis. Volgens de socialistische afgevaardigde Enrico Manca zou de premier zijn mandaat ter beschikking hebben gesteld.

Het kabinet Amato is onder druk komen te staan door een scheuring binnen de christen-democratische partij en de oproep van zijn eigen socialistische partij tot verbreding van de coalitie, beide in reactie op het onderzoek naar ex-premier Andreotti wegens banden met de mafia.

Amato heeft steeds gezegd dat hij het als zijn taak zag aan te blijven tot na het referendum over politieke vernieuwing, op 18 april. Maar gisteravond zei hij dat hij niet machteloos wil wachten op zijn einde. “Ik wil niet blijven afwachten en een regering die het goed heeft gedaan, veranderen in een soort boksbal”, zei Amato in een toespraak in Brescia. “Doorgaan zou betekenen dat we de zwakheden van het systeem verplaatsen naar de ministerraad.”

In reactie op de politieke onzekerheid heeft de lire een nieuw dieptepunt bereikt. Op de valutamarkt in Milaan bereikte zij vanmorgen een koers van duizend lire voor een Duitse mark. De Italiaanse centrale bank heeft gisteren geïntervenieerd om de lire te steunen. Volgens de bank is de huidige koers van de lire te laag, maar kijken de valutahandelaars nu meer naar de politieke dan naar de economische situatie. De angst bestaat dat een eventueel zakenkabinet voornamelijk aandacht zal besteden aan politieke hervormingen, waardoor de economische saneringsplannen in het gedrang zouden komen.

Niet bekend

Het kabinet-Amato is de afgelopen maanden betrekkelijk los komen te staan van de vier partijen waarop het steunt, die in diskrediet zijn geraakt door corruptie-affaires. Maar het onderzoek tegen Andreotti en tegen vijf Napolitaanse politici, onder wie vier christen-democraten, wegens banden met de georganiseerde misdaad, is zo hard aangenkomen dat het kabinet daardoor zijn laatste ankers is kwijtgeraakt.

De christen-democraat Mario Segni, leider van een vernieuwingsbeweging en de drijvende kracht achter de komende referenda, besloot gisteravond met zijn partij te breken omdat deze teveel in opspraak is geraakt.

Pag.5: Partijen in diepe crisis

Het besluit van Segni, zoon van ex-president Antonio Segni, ging gepaard met een felle aanklacht. De christen-democratische partij “is veranderd in een apparaat dat iedere band met het gezonde deel van de Italiaanse samenleving heeft verloren, een apparaat dat voor te lange tijd de christelijke inspiratie heeft vergeten, een apparaat gedomineerd door mensen die de poorten van de Republiek hebben geopend voor corrupten en mafiosi”, zei Segni.

Zijn breuk was ook een poging meer duidelijkheid te scheppen bij de komende referenda. Deze hebben het karakter gekregen van een keuze voor of tegen politieke vernieuwing. De christen-democratische partij steunt officieel zijn oproep voor verandering van het kiesstelsel en Segni wil voorkomen dat de partij een deel van de overwinning claimt. Hij heeft de christen-democratische partijleider Mino Martinazzoli opgeroepen om na het referendum een nieuwe katholiek-geïnspireerde volkspartij te vormen, maar Martinazzoli heeft gezegd daar weinig voor te voelen.

Het is nog onduidelijk hoeveel christen-democraten Segni zullen volgen. De Kamerleden Gianni Rivera, ex-voetballer van AC Milan, en Alberto Michelini hebben meteen laten weten dat zij ook uit de partij stappen.

De socialistische partijleider Giorgio Benvenuto heeft gisteren zijn eigen premier laten vallen en president Scalfaro gevraagd de mogelijkheid te onderzoeken van een verbreding van de coalitie. Hiervan zouden ook de ex-communistische Democratische Partij van Links en de kleine Republikeinse partij deel moeten uitmaken. Beide partijen zijn eerder door Amato uitgenodigd om zijn kabinet te steunen, maar hebben dat geweigerd. Volgens hen heeft Amato wel een aantal goede stappen gezet, maar is hij teveel een vertegenwoordiger van de in diskrediet geraakte regeringspartijen.

Een kleine coalitiepartij, de sociaal-democraten, balanceert inmiddels aan de rand van opheffing nadat partijleider Carlo Vizzini gisteren is afgetreden omdat er geen geld meer is. De huur van de partijkantoren, de telefoonrekeningen en de salarissen van de medewerkers kunnen niet meer worden betaald en de partij heeft een schuld van ongeveer twaalf miljoen gulden.

Vrijwel alle partijen verkeren in een financiële crisis. Deze wordt mede veroorzaakt door het droogvallen van de smeergeldstroom, waaruit een groot deel van de lopende uitgaven is betaald.

Met het vertrek van Vizzini zijn binnen een jaar vijf partijleiders opgestapt. Bettino Craxi (socialist), Giorgio La Malfa (republikein) en Renato Altissimo (liberaal) zijn opgestapt omdat er onderzoeken tegen hen lopen in de corruptie-affaires. De christen-democraat Arnaldo Forlani heeft vorig najaar zijn functie neergelegd nadat verkiezingen duidelijk hadden gemaakt dat de partij hard aan vernieuwing toe was.

De problemen voor de christen-democraten, wier dominerende positie zwaar onder druk staat, zijn vergroot door felle kritiek van de kant van de bisschoppen. Monseigneur Dionigi Tettamanzi, secretaris van de Italiaanse bisschoppenconferentie, zei dat de crisis die Italië nu doormaakt, erger is dan die van direct na de oorlog. Hij riep opnieuw de politici die van corruptie worden verdacht, op om af te treden.

Inmiddels heeft de justitie in Palermo de eerste stappen gezet voor een onderzoek naar Corrado Carnevale, de rechter van het Hooggerechtshof die tientallen vonnissen tegen mafiosi heeft afgezwakt of ongedaan gemaakt. Carnevale zou dit hebben gedaan na interventies van Andreotti.