"Hebi'

Twee Afrikaans aandoende beelden zijn op de voorgrond in een kaal landschap geplaatst. In de verte grazen schapen. Aan de horizon staan uitlopende treurwilgen in het gelid. Een indringend Afrikaans ritme zorgt voor de muzikale omlijsting; de Afro-Europese beweging doet op de televisie haar intrede in de Hollandse huiskamer.

De Afro-Europese beweging is een nieuwe stroming onder Nederlanders wier voorouders afkomstig waren uit Afrika. Het is een organisatie van mensen die van hun huidskleur een hobby maken, wat begrijpelijk is in samenlevingen waar etnische afkomst en huidskleur een "hebi' kunnen zijn, een eigenschap die voortkomt uit een door het lot opgelegde last.

Mensen die veel hebben geleden worden daar geen betere mensen van en ook Surinamers blinken uit in het classificeren van hun landgenoten. “Denk je wit of zwart?” hoorde ik onlangs iemand vragen. Als het niet de huidskleur is: donkerkleurig, lichtkleurig, pikzwart, malata, bonkoro, kabugri, dan is het wel de haarsoort: goed haar, slecht haar, horlogeveerhaar, dank-zij-de-stalen-kam, curly, natural of inplant. Of de etnische afkomst: neger, bosneger, creool, malata, boeroe, jood, hindoestaan. Sinds kort wordt daaraan de Afro-Europeaan toegevoegd.

Een van de woordvoerders van de organisatie verwijst naar de "roots', de wortels, die niet in Suriname waar hij geboren is begraven liggen, maar verder weg, eeuwen terug, in Afrika. Waar precies in dat grote continent met verschillende volkeren, talen en culturen wordt niet vermeld.

Het zoeken naar roots is een liefhebberij van mensen die geworteld zijn. Een Beninse, die pas in Amsterdam uit Abomey is aangekomen, zal gericht zijn op de wetten en waarden van het nieuwe land en weinig behoefte gevoelen zich bezig te houden met haar roots op verenigingsniveau.

Het programma Binnenland van de NOS dat niet alleen het patent heeft op het vertonen van etno-kitsch maar er tevens in slaagt nieuws, ontwikkelingen en bijzonderheden over multicultureel Nederland te simplificeren, bood de nieuwe beweging zendtijd. Er wordt in het programma verwezen naar de zusterbewegingen in Engeland en in de Verenigde Staten. Het begrip roots wordt door de woordvoerder nader omschreven als “een stuk gemeenschappelijke ervaring met kolonialisme en slavernij”.

Een beweging die wortelt op jammerklacht werkt als een neerwaartse spiraal. Terug naar af dus.

Op 1 juli 1863 werd de slavernij in Suriname afgeschaft. Er zal wellicht een enkele Surinamer in leven zijn wiens betovergrootvader een slaaf was. De groep die lijdt onder de nalatenschap van het noodlottig en mensonwaardig stelsel dat slavernij heet is groot.

Ach, Nederland zou misschien voor een keer excuses moeten maken aan de erfgenamen van zijn koloniale geschiedenis. Er zou een monument, een klaagmuur desnoods, een gedenksteen van spijt moeten komen om bij stil te staan. Het monument moet niet betaald worden uit de Minderhedenpot, de Allochtonen- of de Artisjokkenpot. Het moet een monument zijn van Rijkswege. Om de sentimenten te bevredigen.