Eerherstel computergoeroe Groeigarant

DEN HAAG, 30 MAART. Paniek maakte zich medio vorig jaar meester van de directie van het Haagse beleggingsfonds Groeigarant toen de beurskoersen tegen de verwachting in bleven stijgen. De directeuren verloren alle vertrouwen in de adviezen van oud-Staalbankier drs. T. Jongbloed en zijn "omstreden' EIS-computerprogramma dat juist een koersdaling had voorspeld. Ze verkochten het gehele uitstaande pakket termijncontracten ("futures') en opties. Resultaat: een verlies van bijna 10 miljoen gulden.

De vertrouwenscrisis tussen de directie en Jongbloed en het bijbehorende miljoenenverlies resulteerde voor de aandeelhouders in een koersdaling van Groeigarant van 1,58 gulden tot een laagste koers van 1,25 gulden op 17 december 1992. Het fondsvermogen kelderde met ruim veertig procent van 79 miljoen naar 42 miljoen gulden. Het leidde uiteindelijk tot het aftreden van de directeuren Bongers, Von Meijenfeldt en Bergstra, op aandringen van de grootaandeelhouders.

De vijf grootaandeelhouders in de beheermaatschappij Groeigarant bv vinden het ondanks de grote verliezen toch zinvol om door te gaan met het fonds gezien de “heel behoorlijke resultaten” in de beginjaren toen Jongbloed “nog de vrije hand had”.

De oud-topman van Staal Bankiers had het computerprogramma Electronic Investor Selector (EIS) ontwikkeld op basis van theorieën van een mysterieuze onderzoeker van de Amerikaanse marine. De beleggingsportefeuille van Groeigarant zou via dit "expertsysteem' van Jongbloed “dat het menselijk denken zou benaderen” betere resultaten gaan boeken dan het beursgemiddelde. EIS selecteert onder meer fondsen die zijn ondergewaardeerd.

“Het is nu binnen drie jaar erop of eronder. Het systeem van Jongbloed is geen toverdoos, maar we hebben nog steeds vertrouwen dat het rendement oplevert”, zei gisteren de nieuwe directeur en grootaandeelhouder ir. L.E. Schotsman vlak voor de aanvang van de aandeelhoudersvergadering van Groeigarant in hotel Des Indes in Den Haag. Een bij vlagen licht geïrriteerde president-commissaris dr. F. Swarttouw onthulde tijdens de vergadering dat de naam van het beleggingsfonds wordt veranderd, omdat vooral het woordje "garant' een wrange bijsmaak heeft gekregen. Een onderzoek naar het falen van de directie zal er wat hem betreft evenwel niet komen. Ook grootaandeelhouder Centraal Beheer - circa 14 miljoen van de 32 miljoen uitstaande aandelen - stemde gisteren stilzwijgend in met de jaarrekening.

Swarttouw moest door het stof - “Krimpgarant”, riep een aandeelhouder smalend - voor het falende beleggingsbeleid in 1992. De oud-Fokker topman kon weinig anders doen dan tegenover de aandeelhouders beterschap te beloven, vooral ten aanzien van het innemen van grote optie- en futureposities. “We zullen daar zeer op letten in de toekomst.”

De nieuwe directeur Schotman moet wel vertrouwen hebben, want zijn beleggingsmaatschappij, Expert Ventures, heeft nog weinig terug gezien van de “miljoenen” die samen met andere grootaandeelhouders in 1990 in het veelbelovende computerprogramma van Jongbloed werden gestoken. In 1990 en 1991 werden aanvankelijk goede resultaten geboekt, maar vorig jaar ging het fout. “De directie nam het EIS-systeem in eigen hand. Zij wilden hun afhankelijkheid ten opzichte van de adviseur - Jongbloed, red. - verkleinen”, zuchtte grootaandeelhouder Schotsman.

De vijf grootaandeelhouders van Groeigarant bv, de beheersmaatschappij die boven Groeigarant nv hangt, zagen dit met lede ogen aan. De vijf, waaronder Expert Ventures en Quinta Bliss bv - van drs. P. de Ridder, oud-directeur van het Centraal Planbureau - schoven eind vorig jaar de directie aan de kant. Dit alles volgens eigen zeggen met goedkeuring van de Economische Controledienst. Daarnaast werd de raad van commissarissen sterk ingekrompen en werd accountant KPMG aan de kant gezet ten gunste van Price Waterhouse.

Maar de belangrijkste wijziging was dat de gebroken relatie met Jongbloed, in november benoemd tot hoofd research en beleggingsadvies, werd gelijmd. Volgens Schotsman levert het eerherstel van Jongbloed nu al resultaten op. In het eerste kwartaal is een waardestijging van bijna zeven procent geboekt, iets onder het beursgemiddelde.