Vage informatie over gereformeerde hulpverlening

Dokument: Tussen ziel en zekerheid, Ned.1, 22.29-23.05 u.

De vanavond uit te zenden documentaire Tussen ziel en zekerheid gaat volgens de NCRV over de (geestelijke) hulpverlening in de streng gereformeerde sector. Dit uitgangspunt biedt de mogelijkheid in te gaan op de specifieke psychische problemen waartoe een zwaar gereformeerde achtergrond of geloofsbeleving kan leiden dan wel op de wijze waarop gereformeerde hulpverleners te werk gaan. Regisseuse Ati Dijckmeester laat beide opties uit haar vingers glippen.

In de film staan twee case stories centraal. De ene betreft een jonge vrouw die zich met veel moeite heeft losgemaakt van haar hervormd-gereformeerde achtergrond. Ze is opgevoed in het besef als meisje dienstbaar te zijn en bescheiden. Op zondag was televisie kijken taboe en moest ze twee keer naar de kerk. Haar leven stond in het teken van de angst voor Het Oordeel. Toen ze eens op een zaterdagavond tot vier uur 's nachts uitging, dacht ze: “Als ik nu een ongeluk krijg, is dat mijn straf.” Deze achtergrond - want veel meer komt de kijker er niet over te weten - leidde in haar latere leven tot depressieve en suïcidale gevoelens. Inmiddels heeft ze hulp gezocht bij een RIAGG en bij de in gereformeerde kring bekende psychologe Aleid Schilder, over wie in de film verder geen enkele informatie wordt gegeven. De vrouw is nu zo ver dat ze van haar seksuele gevoelens kan genieten, “al voel ik me soms nog een hoer, want zulke dingen mogen niet”. In hoeverre ze zich nu nog gereformeerd acht en op welke wijze ze zich van haar achtergrond heeft bevrijd - behalve door het squashen op zondag - blijft volstrekt onduidelijk.

Niet bekend

Bij het GLIAGG kreeg het echtpaar de opdracht een brief aan hun zoon te schrijven en een aan God. “Onze God”, luidt de aanhef van mevrouw Vermeer. “Als onze jongen moest sterven, dan had het toch ook anders gekund, bij voorbeeld door ziekte? Niets gebeurt toch zo maar?” Een interessant aanknopingspunt voor een diepgaand gesprek over dood en gereformeerd geloof, over zonde en straf, over hemel en hel, over predestinatie en bekering. Maar nee, Ati Dijckmeester laat het echtpaar uitvoerig uitleggen hoe erg het is je zoon te verliezen en hoe goed het voor hen is dat ze daar nu over kunnen praten.

Dijckmeester klutste de ervaringen van het jonge meisje en van het echtpaar lustig door elkaar - al hebben beide verhalen eigenlijk niets met elkaar te maken -, lardeerde een en ander met beelden van broeikassen, kerktorens en sombere wolkenpartijen en klaar was Tussen ziel en zekerheid. Een gemiste kans.