Peter Schat Peter Schat (Donemus, Composers' ...

Peter Schat Peter Schat (Donemus, Composers' Voice Highlights CV19)

Depeche Mode Depeche Mode. Songs of Faith and Devotion (cd stumm 46106)

Cursief Cursief, hoogtepunten uit het roemruchte KRO-radioprogramma. Samenstelling: Frank Verhallen en Evert de Vries. Mercury 514 755-2.

Paolo Conte Paolo Conte: 900 (CGD 4509-91033-2). Distributie: Warner.

Peter Schat

In een interview in 1991, bij de première van het fraaie orkestwerk De Hemel, klaagde Peter Schat dat er geen muziek meer van hem op de plaat verkrijgbaar was, nadat Donemus zijn grammofoonplaten in de ramsj had gedaan (enkele verdwaalde stukken op verzamel-cd's met Nederlandse muziek telde hij niet mee). Gelukkig heeft Donemus, het Documentatiecentrum voor Nederlandse muziek, iets goed gemaakt. In de voortreffelijke serie met werken van Nederlandse componisten is inmiddels ook een cd verschenen met vier composities van Peter Schat.

Wie luistert naar Anathema (1969), Canto General (1974), Thema (1970) en To You (1972) - de jaren tachtig zijn opvallend afwezig - zal onmiddellijk moeten toegeven dat Schat terecht boos was over zoveel onrechtvaardigheid. De vier werken, die heel verschillende kanten van Schats componeren laten horen, bewijzen dat hij een van de meest levendige Nederlandse componisten is. Zijn muzikale uitspraken bezitten altijd een grote, directe kracht of het nu gaat om de grimmige en energieke klank van Thema voor het Nederlands Blazers Ensemble (een heldere uitvoering uit 1970 onder leiding van de componist), of juist om de ingetogenheid van het solo-pianowerk Anathema (door pianist Gerard Bouwhuis), om het schrijnende Canto General (voor mezzosopraan, viool en piano) of het recalcitrante To You met zijn beroemde reuzen-bromtollen. Muziek uit het begin van de jaren zeventig, zeker die waarin bewust werd geprobeerd zo "modern' mogelijk te klinken, lijkt nu vaak hopeloos achterhaald. Het is de verdienste van Schat dat zijn oudere werken nog steeds een frisse en spontane indruk maken.

Peter Schat (Donemus, Composers' Voice Highlights CV19)

PAUL LUTTIKHUIS

Depeche Mode

Op hun negende cd, Songs of Faith and Devotion, laveert de Engelse groep Depeche Mode, die in 1982 nog debuteerde met zorgeloze "synthi-pop', tussen uitersten. Muzikaal gezwollen maar nederig in de teksten, van koele synthesizerbegeleiding tot wiegende gospelkoren. Songs of Faith and Devotion heeft in geluid overeenkomsten met U2's Achtung Baby, uit 1991. Dat is waarschijnlijk een gevolg van de medewerking van Brian Eno aan beide produkten.

Zanger David Gahan heeft een minder expressieve stem dan U2's Bono Vox maar de metalige klanken en het ondergronds gerommel klinken verwant. Doordat bij Depeche Mode alle geluiden puur elektronisch voortgebracht worden is het totaalbeeld uiteindelijk geheimzinniger, want moeilijk herleidbaar tot een bepaald instrument, en ook afstandelijker dan U2's schitterende grauwe stads-muziek.

Op de cd overheersen de gedragen songs en valt de lage toonzetting op. In de mooi verweven composities van sombere synthetischeklanken lukt het de groep de pathetiek te vermijden. Het slepende Condemnation dat in de tekst wel een glimp van pathos heeft, werd verfraaid met het geneurie van dronken zeerovers, later overgaand in gospelzang. Depeche Mode heeft zich ver verwijderd van het imago van niemanddallig dansbandje. Zo was als single gekozen voor het nummer voor I Feel You, een eentonige blues met uitdagende tekst. Hoogtepunt van de cd is het door Martin Gore met drama gezongen One Caress dat met een bijna letterlijk vioolcitaat uit Massive's hit Unfinished Sympathy vaardig de emoties bespeelt.

Depeche Mode. Songs of Faith and Devotion (cd stumm 46106)

HESTER CARVALHO

Cursief

“Vaarwel mijn cabaret, verwacht een ander heer,” sprak Michel van der Plas vorige week aan het eind van een aan hem gewijde avond in het kader van het Amsterdams Kleinkunstfestival. Daar werd niet alleen een boek over hem ten doop gehouden, maar ook een cd-selectie van nummers uit het als “roemrucht” betitelde KRO-radioprogramma Cursief (1967-1975) waarvan Van der Plas de belangrijkste tekstleverancier was. Van de 27 nummers die werden opgenomen, zijn er 19 van hem, terwijl de rest afkomstig is van niet minder dan vijf anderen: Godfried Bomans, Kees Fens, Henk Suèr, Gregor Frenkel Frank en Herman Blokpoel. Destijds was het iets eerlijker verdeeld, maar kennelijk zijn vooral de bijdragen van Van der Plas - tussen alle tijdgebonden materiaal - de moeite van het conserveren waard geweest.

Cursief ontleende veel van haar aantrekkingskracht aan de treffende parodieën op het taalgebruik in de media en aan de hoorbare pret van de uitvoerenden. Netty Rosenfeld en Herman van Run spraken met hun smetteloze omroeperstimbre de aankondigingen, waarna Gerard Cox en Luc Lutz zich konden uitleven in rake liedjes en hilarische persiflages. Cox is hier drie keer te horen als Vlaming en zelfs vier keer in zijn glansrol als stoïcijnse Surinaamse gezagsdrager: “Tenslotte wil ik nog een plei dooien voor de openbaar vervoer” - en niemand die toentertijd aanstoot nam aan die komische wartaal. Lutz excelleert als mokkende Fries (“'t Is klufhout en dramstoet!”) en als zanger van Lied ohne Worte, waarop Van der Plas een tekst vol schwere Wörter maakte.

Alle opnamen zijn afkomstig uit de oorspronkelijke uitzendingen, hetgeen de charme zeer verhoogt: het werd allemaal geschreven en gespeeld voor die ene keer, met veel talent en volledige inzet, maar zonder de pretentie dat er iets met eeuwigheidswaarde moest worden gemaakt. Misschien komt het juist door die houding dat er toch nog zoveel het beluisteren waard is gebleven.

Cursief, hoogtepunten uit het roemruchte KRO-radioprogramma. Samenstelling: Frank Verhallen en Evert de Vries. Mercury 514 755-2.

HENK VAN GELDER

Paolo Conte

Na Parole d'Amore, met koortjes en electronica, keert brombeer Paolo Conte op 900 terug naar het oude. Het openingsstuk Novecento zet de toon voor de helft van het repertoire: onbekommerd swingende hupsakee, waarop het goed inhaken is. La Donna della tua Vita heeft een bongo beat, in het dixieland-achtige Gong-oh lijkt sopraansaxofonist Sidney Bechet uit zijn graf op te staan. De arrangementen, hier een toetertuba, daar een knorrende baritonsaxofoon, zijn heel doorzichtig en zitten perfect in elkaar.

De cd bevat ook zogenaamd "romantische' stukken, maar ook daarin duikt soms een vrolijke noot op. In I Gardini Pensili blaast Conte zijn bekende trompet-imitatie op kazoo, en weg is de droom. In het slotstuk Do-Do is er een bijrol voor bassist Jino Touche. Na een stevig geplukte intro zingt hij de coupletjes, één in het Frans en één in het Engels. Het past wel op deze cd waarbij de teksten in vijf talen staan afgedrukt, waaronder het Nederlands. Wie weinig voeling heeft met Paolo's poëzie, kan het eind van dit Do-Do waarschijnlijk toch even met hem meegaan: 'da-da-da-da-da-da-da', en dat vier regels lang. Zonder moeite te leren vóór 10 april, wanneer Conte in Maastricht een nieuwe tournee door Nederland begint.

Paolo Conte: 900 (CGD 4509-91033-2). Distributie: Warner.

FRANS VAN LEEUWEN