Ongerustheid beleggers over groeifondsen

AMSTERDAM/ DEN HAAG, 29 . Beleggers hebben vrijdag en vanmorgen massaal gereageerd op uitlekken van het door de kamerleden W. Vermeend (PvdA) en Th. Vreugdenhil (CDA) voorbereide wetsvoorstel om beleggers in de zogenaamde "rentegroeifondsen' te belasten.

Met deze heffing zouden de kamerleden voorstellen om de kosten van het afschaffen van de vermogensbelasting te betalen. De Rotterdams fiscaal hoogleraar L.G.M. Stevens heeft Vreugdenhil en Vermeend geadviseerd over de afschaffing van de vermogensbelasting. “Er kan een fictieve rendementsregeling worden ingevoerd door de zogenoemde rentegroeifondsen van 2 of 3 procent”, adviseerde Stevens de Kamerleden op 8 maart van dit jaar. De opbrengst zou volgens de fiscaal hoogleraar 120 tot 180 miljoen gulden bedragen.

Kenmerk van een groeifonds is dat het rente- of dividendinkomsten niet uitkeert aan de beleggers, maar toevoegt aan het fondsvermogen. Zo stijgt het aandeel van het fonds in waarde, zonder dat een dividend of rente wordt uitgekeerd. Op die manier vallen de inkomsten van het fonds onder de vennootschapsbelasting (35 procent), in plaats van onder de inkomstenbelasting van de beleggers zelf (meestal 60 procent). Het instellen van een fictief rendement door de fiscus zou het belastingvoordeel voor een groot deel te niet doen.

Groeifondsen hebben de laatste jaren een hoge vlucht genomen. Zowel ABN Amro, ING, Rabo-Robeco als de kleinere banken hebben groeifondsen in het beleggingspakket. Voor zover bekend is er zo'n 13,5 miljard gulden in belegd.

Met name de groeifondsen van ABN Amro kenden vrijdag en vanmorgen zeer hoge omzetten. Afgelopen vrijdag werd een recordomzet van 1,3 miljoen aandelen (dubbeltelling) behaald in het ABN Amro Obligatie Groeifonds, bijna 10 procent van het aantal uitstaande aandelen. Normaal ligt de omzet van dit fonds, dat een vermogen heeft van ruim 2,6 miljard gulden, op 164.000 stuks. Tegen het middaguur vandaag was de omzet in het fonds al gestegen tot tegen de 1,44 miljoen aandelen, ruim negen maal meer dan normaal op een hele dag. Ook het Liquiditeiten Groeifonds van ABN Amro, waarvan normaal 102.000 aandelen per dag van hand tot hand gaan, zat vrijdag op een zeven maal hogere omzet.

Vrijwel alle groeifondsen hebben een zogenoemde open-end structuur. Dat betekent dat de fondsbeheerder zich verplicht om aangeboden aandelen terug te kopen. Rodamco, het vastgoedfonds van de Robeco-groep, gaf in 1990 de open-end structuur op nadat grootscheepse verkooporders de kas van het fonds uitputten, en het inkopen van aandelen daarom moest worden gestaakt. Dit veroorzaakte vervolgens een val in de waarde van het Rodamco-aandeel.

Een woordvoerder van ABN Amro verzekerde vanmorgen dat de open-end structuur van de fondsen van de bank niet wordt doorbroken. Hij voegde daar aan toe dat de hoge omzetten in de groeifondsen van de bank voornamelijk te wijten zijn aan andere beslissingen van beleggers dan die met het wetsvoorstel te maken hebben. Volgens de woordvoerder stappen beleggers door de lagere rente over op andersoortige beleggingen. Ook ING Bank zei geen paniek te signaleren onder beleggers. Evenals ABN Amro zegt de bank een beweging te zien van beleggers van obligatiefondsen naar geldmarktfondsen, op grond van de veranderde renteverhoudingen. Volgens een woordvoerder van ING is er “geen sprake van dat ING de open-end structuur zal opgeven”. De Robeco-groep adviseerde vanmorgen de beleggers om in de fondsen te blijven. Een woordvoerder zei dat het wetsontwerp nog onzeker is, en bovendien pas op langere termijn in gaat. “Nu uit de fondsen stappen betekent vooralsnog alleen maar extra aan- en verkoopkosten voor de beleggers.”