"Kreatief met Kurk' geslaagde happening voor select publiek

Tentoonstelling: "Kreatief met kurk', t/m 31 maart in het Stedelijk Museum Amsterdam. Van 3 t/m 13 april in Kasteel Groeneveld, Baarn.

AMSTERDAM, 29 MAART. "Kunst is de kurk waarop wij drijven: daarom zijn het Stedelijk Museum en de VPRO natuurlijke bondgenoten', zo lichtte directeur Rudi Fuchs zaterdagmiddag zijn besluit toe om de tentoonstelling "Kreatief met kurk' onderdak te verlenen in het Stedelijk. Tot en met woensdag zijn in twee zaaltjes de onveranderlijk van kurk vervaardigde werkjes van cursusleider Peter van de Pood (gespeeld door Arjan Ederveen) te zien, bekend uit het "dramatische amusementsprogramma' Kreatief met kurk van Arjan Ederveen en Tosca Niterink (presentatrice Ellen) dat de VPRO elke maandagavond uitzendt.

Het is de eerste opening die de zojuist aangetreden Fuchs in het museum verricht en alleen al door dat feit trok deze practical joke veel bekijks. Op het eerste gezicht leek Fuchs een gooi te doen naar het grote publiek, namelijk iedere tv-kijker die dit programma een warm hart toedraagt, maar de werkelijkheid was anders. Uitnodigingskaarten bleken uiterst selectief te zijn verspreid, zodat zaterdag een exclusief gezelschap zich verdrong in de kleine zaaltjes: Cees Dam, Gertie Bierenbroodspot, de familie Wolkers en Erwin Olaf behoorden tot de gelukkigen. De VPRO, die de organisatie in handen had, hield de touwtjes strak: behalve hun eigen fotograaf mocht de genode pers geen foto's nemen. Een tv-ploeg gebruikte ongevraagd het openingspubliek als figuranten voor de vanavond uit te zenden aflevering van "Kreatief met kurk'.

Was de zaak niet zo elitair aangepakt, dan had het evenement een aardig verzetje kunnen zijn - de werkjes aan de muren zijn er nu en dan hilarisch genoeg voor. Gerangschikt in niet minder dan een "overzichtstentoonstelling', houden ze het midden tussen een persiflage op de recente kunstgeschiedenis en spotternij met de Volksuniversiteit-cursussen. Isolatieplaat I, II en III, bestaande uit in rijen vastgehechte wijnkurken, zijn parodieën op de Nul-beweging uit de jaren zestig. Zo zijn er ook stukken die regelrecht nagebootst zijn van de fundamentele schilderkunst (Alleen in het wit, 1987, met de vermelding: "Privé-collectie Wieteke van Dort'), de videokunst (opnames van een eindeloos heen en weer rollende kurk) en de geluidskunst (een kinderkoor zingt "Dikkertje Dap').

Bij een levensgrote installatie zijn Peter en Ellen in cursus-opstelling weergegeven onder de titel Van je af! - een weerkerende waarschuwing aan de kijker door Peter wanneer hij een stanleymesje ter hand neemt - wordt parmantig gemeld: "verkocht'. En het levende model dat speciaal voor de opening naakt poseerde is afgekeken van Peter Greenaway die vorig jaar als gastconservator in museum Boymans-van Beuningen enkele levende naakten in de zalen zette.

De geamuseerd glimlachende prominente fans herkenden aan de wanden diverse in de tv-cursus gewrochte stukken, zoals de voet van Anlies (de vriendin van Peter), met quasi-echte nagels op de tenen, of haar naaktportret met blond Barbiehaar en een dito dotje ter hoogte van de schaamstreek. Ingeleid door Rudi Fuchs die vertelde dat het tv-programma hem gelukkig gespreksstof geeft met zijn kapster, droeg Peter een gedicht voor gericht aan Anlies. Na de openingsceremonie - de worp van een kurk in een aquarium vol water - werden leverworst en augurken voor bij de borrel binnengedragen.

Over de bedoelingen van Ederveen en Niterink bestaat geen twijfel: de verzamelde kunstliefhebbers zijn het maar al te gewillige "basismateriaal' voor het terecht belachelijk maken van het ijdele, snel in te palmen kunstwereldje. En in één moeite door nemen ze "Glamourland' van collega Dröge ook op de hak, naar ik aanneem.

Ongetwijfeld wordt de bijeenkomst op de televisie omgetoverd in een geestige persiflage, gehuld in een wat akelig onder-ons sfeertje. Opmerkelijk is dat Fuchs, bepaald geen voorstander van massa-evenementen (wat het dus ook niet werd), zich nu wèl leende voor deze publiciteitsstunt. "Kreatief met kurk' is in zichzelf een geslaagde performance, een van de soort die herinnert aan de happenings van Wim T. Schippers, waarbij hij ook iedereen voor zijn karretje wist te spannen.