Een beetje voor gek

DE SPD, de Duitse oppositiepartij wier kanselierskandidaat Björn Engholm niet zó verrassend maar wel heel snel aan het afbladderen is, had vorige week een paar mooie dagen. Even verstomde de discussie over het onverwachte debâcle in de deelstaatverkiezingen in Hessen. Even was ook de onhandige manier waarop premier Engholm in zijn achtertuin in Sleeswijk-Holstein bij stukjes en beetjes zijn eigen beschadiging in de hand werkt, weg van de voorpagina's. De SPD kon immers vrolijk wijzen op een besluit van de coalitie van CDU/CSU en FDP met de waarde van een pijnlijk unicum.

Want dat wat in de coalitie werd afgesproken is uniek in de Duitse naoorlogse geschiedenis: ministers van de CDU/CSU zullen zonodig beslissen dat Duitse militairen in Awacs-vliegtuigen van de NAVO mogen meedoen aan het toezicht op de naleving van het VN-vliegverbod boven Bosnië, terwijl de coalitiepartner FDP dan een spoedoordeel van het Duitse constitutionele hof in Karlsruhe zal vragen over de grondwettelijke toelaatbaarheid van zo'n besluit. Uniek en pijnlijk: vice-kanselier Kinkel (FDP, buitenlandse zaken) sleept dus alsdan volgens afspraak de kanselier voor de rechter, spotte SPD-fractieleider Klose, “dat is allerhoogste staatskunst”.

VOOR KANSELIER Kohl wilde het ongeluk dat hij vorige week donderdag zijn eerste bezoek bracht aan president Clinton, de man die Kohls vriend Bush uit het Witte Huis verjoeg. In Washington mocht de kanselier namens de Bondsrepubliek, het land dat de grootste financiële donor is van de wankelende Russische reus, proberen uit te leggen waar, wanneer en in welke gevallen Duitse militairen aan VN-acties kunnen deelnemen. Kohl is een kloeke veteraan in de internationale politiek. Maar zijn politieke referaten over het Rusland van Jeltsin en het Europa van Maastricht moeten toch een tikje curieus hebben geklonken naast zijn uitleg van het afgesproken politiek-juridische verkeer tussen Bonn en Karlsruhe.

Niettemin: misschien was het voor de Duitse discussie juist wel verhelderend dat de kanselier een beetje voor gek stond in de Amerikaanse hoofdstad. Want het Awacs-ongemak dat Kohl meebracht is een onderdeel van het aanpassingsproces dat het verenigde Duitsland doormaakt. Voor Duitsland geldt niet alleen dat de wereld ingrijpend is veranderd, maar ook het land zelf. Dat geldt zeker ook voor de FDP, wier aanstaande nieuwe chef Klaus Kinkel voorzichtig moet omgaan met de erfenis van het oude boegbeeld Genscher. Het is immers vooral Genschers uitleg van de grondwet die de FDP dwingt tot haar huidige positie. Bovenal moeten kwesties als deze, via "Karlsruhe' of niet, een andere grote partij naar een nieuwe plaats in een ander Duitsland in een veranderde wereld helpen, de SPD namelijk. Haar lachen vorige week klonk hol.