"Balladur wordt premier'; Socialisten in Frankrijk weggevaagd

PARIJS, 29 MAART. De Franse conservatieve oppositie heeft gisteren in de tweede stemronde van de parlementsverkiezingen een overwinning behaald die nog groter is dan verwacht. De regerende socialisten werden weggevaagd. Premier Bérégovoy bood vanmorgen het ontslag van zijn regering aan.

Naar verwachting zal president Mitterrand vandaag de gaullist Edouard Balladur vragen premier te worden en een nieuwe regering te vormen.

De gaullistische RPR en de liberale UDF wonnen samen 461 van de 577 zetels in de Assemblée Nationale. De gaullistische RPR, die geleid wordt door de Parijse burgemeester Jacques Chirac, werd de grootste partij met 248 afgevaardigden. De RPR bleef de liberale UDF, onder leiding van oud-president Valéry Giscard d'Estaing, 35 zetels voor.

Chirac zei gisteravond dat de twee rechtse partijen “voorzichtig met de overwinning moeten omgaan” en dat de regering die later deze week zal aantreden “vastbesloten, maar ook gematigd en tolerant” moet zijn. Chirac, die in 1995 president hoopt te worden, maakte duidelijk dat hij buiten de regering zal blijven.

Na de vernietigende nederlaag in de eerste stemronde, vorige week zondag, bleef de electorale schade voor de socialisten gisteren enigszins beperkt. De regeringspartij die in het huidige parlement 275 afgevaardigden had, kreeg circa twintig procent van de stemmen en behaalde 70 zetels, meer dan ze volgens opiniepeilingen vóór het weekeinde konden verwachten. Oud-premier Michel Rocard, die als potentiële kandidaat van links geldt om Francois Mitterrand in 1995 als president op te volgen, werd zoals verwacht door zijn liberale uitdager verslagen en keert niet in het parlement terug.

Acht socialistische ministers, onder wie Roland Dumas (buitenlandse zaken), dolven eveneens het onderspit in deze historische verkiezingen, die de grootste meerderheid in de Nationale Vergadering opleverde sinds de invoering van het algemeen kiesrecht in Frankrijk.

Ook de voormalige partijleider Lionel Jospin behoorde tot de 205 socialistische afgevaardigden die hun zetel verloren. Daarentegen werden premier Pierre Bérégovoy, de huidige socialistische partijleider Laurent Fabius, de populaire minister van cultuur Jack Lang en de voetbalmiljonair Bernard Tapie herkozen.

Pag.5: Uitslag spaart de communisten

De Franse communisten die over een langzaam slinkende maar trouwe aanhang beschikken - circa negen procent van de kiezers - deden het verrassend goed: ze behaalden 23 zetels, slechts vier minder dan ze in het huidige parlement hebben. Partijleider Georges Marchais werd herkozen. De twee groene partijen en het extreem-rechtse Front National krijgen geen enkele afgevaardigde in het parlement. FN-leider Le Pen werd in Nice ruim verslagen. In het huidige parlement had het FN één afgevaardigde, de twee milieupartijen Génération Ecologie en Les Verts geen enkele.

De afgang van de socialisten kreeg symbolische betekenis in Chateau-Chinon. Een gaullist won in dit district in het centrum van het land dat dertig jaar links stemde, onder andere op Mitterrand voordat deze president werd. In het industriële noorden, dat traditioneel links stemde, verloren de socialisten elf van de veertien zetels. Ook in andere delen van het land waar de kiezers jarenlang links stemden, wonnen de rechtse partijen.

Burgemeester Michel Noir van Lyon bleef zijn gaullistische uitdager Alain Mérieux tegen de verwachting in met gemak de baas. Het Front National dat in de de eerste stemronde 12,5 procent van de stemmen kreeg, kon nergens een doorbraak forceren. Le Pen en een lokale FN-kandidaat verloren in Nice van een gaullist en een liberaal. In het gaullistische bolwerk Parijs was de overwinning van de RPR niet compleet. De socialistisch staatssecretaris van vervoer Georges Sarre, die vorig jaar zomer weinig populair was wegens de invoering van het puntenrijbewijs, behield zijn zetel.

Evenals Chirac verklaarden Giscard en andere leiders van de zegevierende RPR en UDF dat de nieuwe rechtse regering "van alle Fransen moet zijn'. Giscard zei dat RPR en UDF “evenwichtig in de regering vertegenwoordigd moeten zijn” en dat de UDF een "bepalende rol' moet vervullen binnen de rechtse meerderheid. De centrum-afgevaardigde Dominique Baudis, burgemeester van Toulouse, stelde zich gisteren onverwachts kandidaat voor het voorzitterschap van de Nationale Vergadering waaraan veel prestige is verbonden.

De grote meerderheid van RPR en UDF in het parlement is deels een gevolg van het geldende meerderheidskiestelsel dat sterk in het voordeel van grote partijen werkt. Maar de twee conservatieve partijen, die de steun kregen van circa 42 procent van de kiezers, zouden volgens Franse deskundigen ook een flinke meerderheid hebben gekregen als er een stelsel van evenredige vertegenwoordiging van kracht zou zijn geweest. Les Verts ("De Groenen') en het Front National kritiseerden gisteren het naar hun opvatting onrechtvaardige kiesstelsel.

Oud-premier Rocard, die een nipte nederlaag leed ( hij kreeg 48 procent van de stemmen tegen zijn tegenstander, de "sociale liberaal' Pierre Cardo 52 procent) zei dat de socialisten aan een "renaissance' moeten werken en "moeten terugkeren naar de basis'. Partijleider Laurent Fabius verklaarde dat de partij in "sociaal-democratische' zin hervormd moet worden. Premier Bérégovoy die met 54 procent van de stemmen in zijn kiesdistrict in het departement Nièvre (in het centrum van het land) werd herkozen, bood vanochtend het ontslag van zijn regering aan.