De in Canada geboren Wayne Eagling debuteerde in ...

De in Canada geboren Wayne Eagling debuteerde in 1969 als danser bij het Britse The Royal Ballet, in 1972 werd hij bevorderd tot "soloist' en in 1975 tot "principal dancer'. Hij danste vrijwel alle hoofdrollen in het klassieke repertoire, belangrijke hedendaagse choreografen creëerden rollen voor hem. Vanaf 1983 maakt Eagling ook zelf choreografieën. In 1991 volgde hij Rudi van Dantzig op als artistiek directeur van Het Nationale Ballet. Vorige week was de première van Eaglings ballet "Ruins of time'.

Woensdag 17 maart 1993

Het maken van een ballet is een vreemde ervaring. Het ene moment ontstaat het als vanzelf, het andere moment vergt het een zware, pijnlijke bevalling. Ik maak me GEEN ZORGEN?! Het begin en het eind staan me scherp voor ogen, dus begon ik halverwege. Dat klink idioot, ik weet het. Ten slotte heb ik vijf minuten gewonnen door drastisch te snijden in het eerste deel (hopen dat Tsjaikovski inmiddels is uitgedraaid in z'n graf). Eergisteren heb ik het Nederlands Balletorkest gehoord, en de bewerking van het strijkkwartet voor orkest pakt heel goed uit. Het klinkt niet als Tsjaikovski, en dat bevalt me. M.T. - een danseres met wie ik in Italië heb samengewerkt - arriveert uit Milaan. Zij komt trainen en blijft een paar dagen bij me logeren.

We staan weer op het toneel om te repeteren, maar omdat ik nog niet klaar ben, gebruik ik het podium als oefenstudio; in plaats van het ballet helemaal door te lopen, ben ik het nog aan het maken! In deze fase zou iedereen zich eigenlijk moeten inleven in de lijnen van het werk en beginnen aan de uitvoering. Maar nee, ik bekogel ze met nieuwe passen. Dat is vooral zwaar omdat ik de pas de deux zo ingewikkeld en doorwrocht heb gemaakt. Voor mij is hij heel natuurlijk, maar de minder ervaren dansers - vooral de mannen - zal hij wel bizar en verwrongen voorkomen. Uiteindelijk zal het ze lukken, dat weet ik zeker, maar gebeurt dat vóór de 19de?

Linda en Louis Tanner zijn hier alleen vanavond, dus gaan we eten bij Vasso, waar ik vaak kom, maar ik ben heel erg moe en niet veel waard. Ze zijn allebei gek op dans, vooral van The Royal Ballet. We hebben het over de Goeie Ouwe Tijd, en ze slijmen ontzettend over hoe iedereen me mist. Ten slotte naar huis, naar bed - maar kan ik slapen?

Donderdag

Weer mis ik een training - het is een grote dag: vandaag komt Brian Clarke, de Brit die de decors voor mijn ballet heeft ontworpen. Ik hoop dat hij gelukkig is met wat ik ermee heb gedaan. Puck en Albert hebben in Londen alles bij hem opgehaald. Daarna moest Brian aan de slag met Paul McCartney, dus hij had nog niets gezien. Wat zou hij ervan vinden? Er was zo veel dat goed kon gaan, of totaal mislukken. Het eerste achterdoek kan door de belichting volslagen veranderen - er waren veel mogelijkheden, maar veel tijd was er niet. Jan H. bedacht een computersequentie, waardoor het achterdoek geen vaste belichting krijgt maar voortdurend verandert, totdat de gigantische, abstracte vleugels van de Engel des Doods zwart worden.

In het laatste tafereel zijn 24 foto's te zien van mensen die "vóór hun tijd' zijn gestorven: vrienden van mij, vrienden van Brian, sommigen heel beroemd, anderen niet. Over deze scène heb ik aldoor in de rats gezeten: slaat hij aan of niet? De stervende dansers heb ik geschrapt, dat was te gezocht, maar wel rollen ze - de schatten - nog steeds de helling opzij van het toneel af, als symbool van de reis door het leven; geen erg dankbare "rol', maar een die voor mij essentieel is voor de sfeer van het stuk. Als ze me maar vergeven dat ik ze niet méér te doen geef. Ik denk wel dat het zal werken, niet TE KITSCHIG, het luistert nauw, alsof je over een balustrade loopt; links eraf vallen is even rampzalig als rechts, je moet precies het juiste evenwicht vinden.

Piano Concerto staat als eerste op het programma voor de middagrepetitie, van een tot kwart voor twee. Ik ben in de studio aan het werk, probeer het nog steeds af te krijgen. Bij Piano Concerto ben ik niet erg betrokken; dat laat ik over aan Pat en de anderen, Sonja, Maria en Malin, die het zullen overnemen wanneer Pat naar Londen vertrekt om met The Royal Ballet hetzelfde werk in te studeren. Mijn ballet komt tussen twee uur en kwart voor drie. Ik probeer een doorloop, bij de stukken die NIET af zijn zeg ik "improviseren'. Brian is onrustig en zegt niet veel, zou hij teleurgesteld zijn over de effecten waarop ik heb gemikt? Natuurlijk gaan er bij repetities dingen mis, zeker als je in tijdnood zit - aansluitingen komen te vroeg of te laat, dansers worstelen met de nieuwste variaties van een pas, het zweet breekt me uit! Einde van de doorloop, en Brian... vindt het okee! Opluchting - natuurlijk heeft hij een paar aanmerkingen, maar het licht doen we later wel. Tussen drie en vier komt Bread Dances op het podium. Daarna werk ik samen met Jan H., de technici en Brian aan het licht, maar veel tijd hebben we niet, want de generale begint om acht uur, weinig tijd om te rusten, we pakken een drankje en wat chips. Tussen acht en elf uur doen we het allemaal nog eens over voor de genodigde Vrienden van Het Nationale Ballet. Ik ben te moe om de deur uit te gaan en plof dus neer in de kantine tot ze ons eruit gooien.

John Clifford, vroeger bij het New York City Ballet, nu leider van het Los Angeles Ballet, arriveert met zijn vriendin. Hij is op weg naar Parijs, waar hij voor het ballet van de Opéra vier stukken van Balanchine gaat regisseren. Ook hij logeert bij mij, dus ik moet nóg twee bedden regelen. En dan vergeet ik bijna Andrew Ward, die vroeger bij het Royal Ballet danste en nu het Benesh Institute leidt. Al mijn gasten hebben de generale ook bekeken, dus we gaan gezamenlijk op huis aan. Ik val op mijn bed. Kan ik slapen?

Vrijdag

Vandaag gaat het gebeuren! Ik moet nog het een en ander doen, maar al te veel zorgen maak ik me niet. In grote lijnen zal het wel gaan, en de komende weken blijf ik aanpassen en veranderen. Pas als je iets een paar maal compleet met kostuums, licht en decors hebt gezien kun je de puntjes op de i zetten of zelfs dingen omgooien.

Ik krijg een hoop gratis maar welgemeende adviezen van collega's over alles wat met het stuk te maken heeft; velen vinden de kostuums een tikje storend! Ze hebben gelijk. Ik vraag Nettie de rokjes van de meisjes in te korten en de kleur wat te temperen tot een meer uniforme tint. De hele boel gaat in een verfbad en komt er min of meer grijs weer uit! Nettie weet zich geen raad, maar volgens mij is het een hele vooruitgang. Voor onze laatste repetitie geeft Jan L. in de gang de correcties aan. Alle balletten kunnen een tijdje op het podium. De eerste Bread Dance wordt met licht, decor, kostuums en orkest voor de "schoolkunstendag' opgevoerd, Piano Concerto en Ruins of Time alleen met piano.

Als we om kwart over vier klaar zijn met repeteren, gaan de dansers eten en rusten. We gaan tot kwart over zes door met het licht, proberen van alles uit, maar ten slotte heeft de Tijd het laatste woord: we moeten stoppen. Ik had zeker nog twee uur willen doorwerken om het licht exact goed te krijgen, maar iedereen heeft gedaan wat hij kon en laten we er maar het beste van hopen.

Ik ben opmerkelijk kalm, zoals steeds eigenlijk. Ik heb net genoeg tijd om me te verkleden en dan begint de voorstelling. Over Piano Concerto maak ik me meer zorgen dan over Ruins of Time. Piano Concerto gaat goed, Pat is erg tevreden. In de pauze voor Ruins geven de dansers haar een cadeau. Ze weet bijna niet wat ze moet zeggen... Ik moet nog één dingetje afmaken, en doe de choreografie voor de vier meisjes en twee jongens zo ongeveer op het moment dat ze op moeten. Achterin de zaal kijk ik met Brian toe. Alles gaat goed, ik geloof dat het stuk werkt! Brian is erg tevreden, het publiek is gul. Het kan ermee door! Bread Dances rondt de avond af, waarna we met z'n allen in de kantine een welverdiende borrel pakken.

Ik heb Pat beloofd om haar mee uit te nemen voordat ze naar Londen gaat. Vanavond is de enige mogelijkheid. We zijn allemaal nog zo helder als wat. Ik dirigeer iedereen bij elkaar en we stappen op. 's Nachts rij ik Pat naar haar hotel. Mijn vrienden komen weer naar mijn huis, waar we natuurlijk blijven napraten. Ten slotte gaat iedereen onder zeil.

Zaterdag

Een vrije dag. Ik ben om half negen op en om tien uur op mijn werkkamer. Schuifel daar rond, het lijkt wel of er een bom is ontploft. Grote schoonmaak met het oog op morgen. Ik weet dat Anna-Marie me maandag meteen op mijn huid zal zitten om alles in te halen. "Weest paraat', nietwaar, zoals de verkenners zeggen. Terug naar huis, waar iedereen verwacht dat ik iets ga organiseren. Ik stuur ze de deur uit voor een stadswandeling, terwijl ik uitrust met een beetje tuinieren op het balkon - onkruid wieden, snoeien, heel ontspannend, iets heel anders.

's Avonds eten we bij Bark, samen met Tim Birch en zijn vrouw uit Engeland. Ik ben weer oersaai, maar toch komt iedereen bij mij koffie drinken. Ik ga naar bed en laat ze aan hun lot over.

Zondag

Tweede voorstelling om twee uur 's middags. Ik heb een paar dingen veranderd, wat het ritme enigszins verstoort, misschien heb ik het tegen het einde van de reeks weer in orde. 's Avonds eet ik bij Nederlandse vrienden van me, Patricia MacMahon en Arnold Hesslenfeld, met nog een paar van hun vrienden. Een zeer plezierige avond, zij zijn allemaal bij de film, leuk om eens over iets anders te praten dan dansen. Ik geloof dat ik stomdronken ben geworden. ""Arnold, dat komt van jouw zelfgemaakte likeur'', want de volgende dag voelde ik me nog steeds zweverig. Voor zover ik me kan herinneren heb ik het erg naar m'n zin gehad!

Maandag

Terug in de werkelijkheid - werk dat is blijven liggen, mijn bureau buigt ervan door. Ik moet de bezetting voor Giselle vaststellen, Reuven zit erom te springen. Hj wordt aan zijn kop gezeurd waarom die lijst er nog niet is. Ik zal hem zo gauw mogelijk proberen af te maken. De hele dag besprekingen. 's Avonds de derde opvoering.

Dinsdag

Ik moet ook met de tweede en de derde bezetting het ballet instuderen. Jan L. is naar Berlijn voor een choreografie, wat ik volkomen vergeten was, zodat k nu alle repetities moet doen. Wat ontzettend stom van me. Ik heb niet zo'n zin om het weer helemaal van de grond af aan uiteen te zetten. Het gaat moeizaam, want een aantal dansers heeft weinig gelegenheid gehad om te komen kijken en te leren, maar ik ben een beetje teleurgesteld, wat ik geloof niet helemaal kan verbergen.

Om zes uur ben ik klaar met de repetitie. Naar Bellevue voor een voorstelling om half negen, daarna naar huis. Een leeg huis, zalig. Kan ik slapen?

Woensdag

Ik volg de voorstelling op de monitor in mijn werkkamer en schrijf intussen dit dagboek. Voor het begin van Piano Concerto nr. 2 schiet ik naar beneden, dan weer terug en verder schrijven. Ons "weekend' valt deze week op donderdag en vrijdag. Daarna zijn er weer voorstellingen op 27, 28, 29 en 31 maart en 2, 3, 4, 6, 8 en 9 april, waarna de dansers een welverdiende week rust krijgen. Mijn broertje zit dan met zijn vrouw op Aruba, misschien kan ik ze daar opzoeken en wat gaan duiken. Vorige zomer zaten we samen op Hawaii; ik zoek mijn familie altijd graag op, ik vind het hier nogal eenzaam. Genoeg gedroomd, terug naar de werkelijkheid.

Ik heb na een maand voor het eerst weer getraind, eigenlijk alleen aan de barre. Het voelde goed, maar alles bij elkaar ben ik de laatste dagen wat somber geweest, misschien doordat de opwinding van de première achter de rug is, gevoegd bij een zeker gevoel van isolement.

Sprak 's middags met A., die zijn pas de deux wil verbeteren. Na de voorstelling heb ik een afspraak met S.; ik wil alle dansers van het gezelschap persoonlijk spreken om te weten te komen wat hen dwarszit of wat ze graag zouden willen doen (een plan dat door de Ruins in de ijskast lag). Geen geringe klus met tachtig (!) dansers, maar ik vind het leuk, hoe gek het ook klinkt. Ik leer de mensen graag kennen, ik hoop dat ik daardoor mijn werk beter zal kunnen doen. De volgende is K., die een gescheurde kuitspier heeft en enorm somber is; ik weet hoe ze zich voelt.

Christopher d'Amboise heeft vanavond de première van zijn nieuwe stuk in Pennsylvania (waar ik volgend seizoen een nieuw stuk hoop te gaan maken), dus ik moet erom denken dat ik hem vanavond laat bel. Benieuwd hoe het met hem gaat. Zondag komt John Clifford terug om het gezelschap een week lang te trainen. Dat zal het stuk van Balanchine goed doen.

Vanavond niets te doen, ik voel me wat verloren. Ik zit in mijn werkkamer en kijk tot laat televisie, ga dan naar huis. Ik kan niet slapen.

Donderdag 25 maart

Ik rond het af. Frank Lowe belde net uit New York. Brian had hem gebeld met een enthousiast verhaal over het ballet. Frank denkt dat hij misschien op 6 april een voorstelling kan komen bekijken. Ik hoop het maar. Hij is een oude, vertrouwde vriend, en die zijn zeldzaam. Wimbledon, mijn voetbalclub, heeft gisteravond gelijkgespeeld: 1-1. Sam Hamman, de eigenaar van de club, is ook een oude vriend. Ik mis ze allebei. Waar zouden we zijn zonder onze vrienden!