Koelman zoekt balans tussen temperament en wensen van componist

Concert: Rudolf Koelman, viool, Antoine Oomen, piano. Programma: Beethoven: Sonate in D op. 12 nr 1; Prokofjev: Sonate in f op. 80; Brahms: Sonate nr 3 in d op. 108. Gehoord: 25/3, Concertgebouw, Amsterdam. Herhaling: 26/3 Muziekcentrum Vredenburg, Utrecht.

Ruim tien jaar geleden vertrok de jonge violist Rudolf Koelman uit Nederland, zwaar teleurgesteld over de stilte die er om hem heen was gevallen na een glorieus begin van zijn carrière. In het interview dat maandag in deze krant stond, bleek dat hij inmiddels zijn draai heeft gevonden in Zwitserland. Bovendien maakte hij plaatopnamen en treedt overal in Europa op.

Gisteravond stond Koelman, voor het eerst na tien jaar, weer op het podium van de Kleine Zaal in het Amsterdamse Concertgebouw. Werd hij destijds gekarakteriseerd als een enorm violistisch talent met een nog onvolgroeid muzikaal inzicht, nu werd duidelijk dat hij zich intensief richt op de partituur. Terwijl Koelman nauwgezet realiseert wat daarin staat genoteerd lijkt hij te zoeken naar een compromis tussen zijn eigen temperament en de wensen van de componist.

Dat het hem gisteravond niet geheel lukte een balans te vinden, had merkwaardig genoeg te maken met de ernst waarmee hij zich op de tekst richtte. Hij nam die tekst heel letterlijk, en niet alleen de noten maar ook de subtielste dynamiek zat bij hem op de juiste plaats. Tegelijkertijd had hij een grote behoefte aan vrijheid en paste hij het hele scala aan violistische middelen toe waarover hij beschikte. Zo werden wij verrast met fantasievolle portamenti, razendsnelle toonladderfiguurtjes die de waarde van een versiering kregen, en hele passages in hoge positie op de G-snaar terwijl de klank toch helder bleef. Het waren kleine statements over persoonlijke vrijheid die wel imponeerden maar niet overtuigden, aangezien zij niet waren ingebed in een muzikale visie op het geheel.

Koelman had steun kunnen vinden in het zeer muzikale spel van Antoine Oomen, maar de twee musici leken ieder uit ander hout te zijn gesneden. Er vonden geen echte botsingen plaats maar er was ook geen sprake van een inspirerende samenwerking. Muziek maken is maar ten dele te leren. Met inzet van al zijn gaven heeft Koelman geleerd wat er te leren valt. Wat er nu nog ontbreekt is zoiets als een sensitief begrip van de muziek. Met wilskracht wordt dat niet bereikt, wel met aandacht en geduld.