Van Gogh

"Vincent van Gogh was niet gek. Hij leed aan een stofwisselingsziekte.' Aldus de inleiding bij een uitstekend artikel over de psychose van Van Gogh in W&O van 18 maart. Ik vermoed dat deze woorden niet door de auteur zelf zijn geschreven, want ze geven blijk van een veel voorkomend misverstand.

Geestesziekten, zoals schizofrenie en manisch-depressieve psychose, worden namelijk altijd veroorzaakt door stofwisselingsziekten van de hersenen. Vandaar dat psychotherapie er vrijwel geen effect bij heeft en medicijnen heel duidelijk. Net als de veronderstelde stofwisselingsziekte van Van Gogh berusten ook deze op een genetische afwijking, terwijl optreden en verloop mede bepaald worden door andere factoren. Jeugd en gezin hebben daarop, zoals bij onderzoek telkens weer blijkt, nauwelijks invloed; wel hebben toxische factoren dat: drugs, hard of soft. En er zijn factoren die we nog niet kennen. Psychosen kunnen wel eens door psychische factoren als stress of conflicten worden veroorzaakt, maar dit komt zelden voor en ze duren dan altijd maar kort.

Het enige verschil tussen "organische' psychosen, zoals bij Van Gogh beschreven, en gewone geestesziekten is dat de biochemie van de laatste nog niet zo tot in details bekend is. Dat wil echter bepaald niet zeggen dat er niets over bekend is. Lijders aan schizofrenie of aan depressie hebben geen problemen die moeten worden bepraat, ook zijn ze niet gek, en zeker kiezen ze niet voor hun lot zoals in de jaren zeventig wel werd betoogd; ze zijn gewoon ziek.