Doel is vrijhandelsakkoord; EG wil nauwe samenwerking met Rusland

BRUSSEL, 25 MAART. De Europese Commissie wil nauwe economische samenwerking aangaan met Rusland en Moskou daarbij op termijn uitzicht bieden op een vrijhandelsovereenkomst met de EG. Dat heeft EG-commissaris Van den Broek gisteren in Brussel meegedeeld.

De Commissie voert op dit moment al onderhandelingen met Rusland, maar ze wil nu van de twaalf EG-ministers van buitenlandse zaken toestemming om een verdergaand akkoord te sluiten dan was voorzien. De stap moet worden uitgelegd als “een politiek signaal” dat de EG het hervormingsproces ondersteunt dat onder leiding van president Jeltsin is ingezet, aldus Van den Broek.

De EG-ministers van buitenlandse zaken, die beslissen over het onderhandelingsmandaat van de Commissie, zullen zich op hun komende vergadering, begin volgende maand, buigen over het verzoek van de Commissie. Denemarken, dit half jaar voorzitter van de EG, en Duitsland zijn in elk geval voorstander van het verruimen van het mandaat. Duitsland heeft in het verleden al laten weten dat verregaande liberalisering van de handel met de landen van de voormalige Sovjet-Unie nodig is om de hervormingen op weg naar een markteconomie te stabiliseren en om hervormingsgezinde krachten politiek te ondersteunen.

Komende dagen brengt de Europese trojka - de ministers van buitenlandse zaken van Denemarken, Groot-Brittannië en België - een bezoek aan Moskou. Ook commissaris Van den Broek gaat mee. Mogelijk zal men een onderhoud hebben met de in moeilijkheden verkerende president Jeltsin. Van den Broek zei gisteren dat de EG de president van Rusland steunt, niet om de persoon van Jeltsin, maar om wat hij vertegenwoordigt als de belichaming van de politieke en economische hervormingen in Rusland. Eerder deze week gaf de Amerikaanse president Clinton een soortgelijk signaal af.

Dat de EG nu streeft naar nauwere banden met Rusland - als de ministers van buitenlandse zaken het licht tenminste op groen zetten - betekent niet dat de EG al snel zijn grenzen volledig zal openen voor produkten uit Rusland, en omgekeerd. Het akkoord met Rusland zal niet zo ver gaan als de zogeheten Europa-akkoorden die zijn gesloten met Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Roemenië en Bulgarije. In de akkoorden wordt de betrokken landen uitzicht geboden op het EG-lidmaatschap en is duidelijk vastgelegd dat in een periode van 10 jaar een vrijhandelszone tot stand zal zijn gebracht.

In het akkoord met Rusland, en soortgelijke overeenkomsten die de EG ook wil sluiten met andere republieken van de voormalige Sovjet-Unie, zal geen sprake zijn van een mogelijk EG-lidmaatschap. Evenmin zal een streefdatum worden vastgelegd waarbinnen de vrijhandel gerealiseerd moet zijn.

Van den Broek zei gisteren dat vrijhandel pas mogelijk is als “de politieke en economische omstandigheden dat toelaten”. Dat is een zaak voor de langere termijn, in ieder geval langer dan 10 jaar, zo lieten EG-ambtenaren gisteren blijken. Rusland is op dit moment bijvoorbeeld zelfs nog geen lid van de internationale handelsorganisatie Gatt en heeft zich dus ook nog niet gebonden aan de spelregels van de Gatt.