CLUB VAN ROME

Het betoog van Wouter van Dieren (NRC Handelsblad, 9 maart) is een hernieuwde bijdrage tot het veranderend denken over de betekenis van het begrip "waarde' voor de relatie tussen (groei-) economie en welzijn/volksgezondheid.

Al begin jaren zeventig wees de milieu-econoom R. Hueting op de noodzaak om aan natuur, lucht, water en bodem economische waarde toe te kennen en die onder te brengen in een schaarste-theorie. Voorwaarde is de erkenning door de overheid van het milieu als consumptie-goed, niet alleen kwantitatief, maar ook in kwalitatieve zin.

Hoewel de bereidheid toenam om milieu en natuur als belangrijke levensvoorwaarden te onderkennen, bleven zij sluitposten van alle calculaties in macro-economisch en financieel beleid. Terwijl de materiële consumptie bijna explosief toenam ten koste van natuurlijke hulpbronnen bleven regeringen, parlementen en lagere overheden onveranderlijk gevangen in kortzichtige fascinatie door groei van produktie resp. nationaal inkomen. Nog steeds gebruikt men daarbij dogmatisch toegepaste begrippen als concurrentie en werkgelegenheid. Protesten van de burgerij tegen bijvoorbeeld de Betuwelijn werden tot voor kort "als ondeskundig' van tafel geveegd. Nu er voldoende steekhoudende tegenargumenten worden ingebracht lijkt de overheid haar toevlucht te nemen tot maatregelen als de Tracé-wet, waarmee inspraak en onteigenings-procedures kunnen worden "vereenvoudigd' onder het motto van tijd- en geldbesparing. In werkelijkheid zal deze wet leiden tot uitholling van democratische grondrechten van de burgerij, die - in tegenstelling tot de plannenmakers - tijd en energie nodig heeft om zich effectief te kunnen informeren en organiseren.

De recente uitlating van minister Maij-Weggen in het Bouwblad, als reactie op de protesten tegen de Betuwe-lijn, is dan ook verontrustend: “Ik denk ook dat je dan het hoofd maar moet buigen, dat is inherent aan dit soort projecten. Burgers moeten zich ook realiseren dat het soms goed is dat te doen.”

Gelukkig komen naast "gewone' burgers ook een groeiend aantal deskundigen en autoriteiten, zoals burgemeesters van bedreigde gemeenten, openlijk in het geweer. Het valt te hopen dat niet alleen juridische procedures maar ook diepergaand waardebesef en verantwoordelijkheid het gaan winnen van doordrammerig economisch fundamentalisme.