Boze d'Ancona: gat van twee miljoen; Tweede Kamer dwingt WVC tot plan twee orkesten

DEN HAAG, 25 MAART. Minister d'Ancona (WVC) zal op last van de Tweede Kamer - maar uitdrukkelijk tegen haar eigen zin in - toch met de provincies Gelderland en Overijssel en de betrokken orkesten gaan praten over uitvoering van het dinsdag ingediende plan om in Arnhem en Enschede twee autonome orkesten in stand te houden. Volgens de minister is dat provinciale voorstel financieel ondeugdelijk. Het bestaat volgens haar slechts uit ontbindende voorwaarden, vraagt garanties die niet zijn te geven, leidt tot een overaanbod aan symfonische muziek, een inefficiënte besteding van overheidsgeld en dreigt ten koste te gaan van de nog op te richten nieuwe Nationale Reisopera.

Hoewel de oppositiepartijen VVD en D66 de bezwaren van de minister deelden, dwong de hele Tweede Kamer onder aanvoering van de regeringspartijen CDA en PvdA de minister gistermiddag toch “met een bereidwillige instelling” te gaan overleggen over het handhaven van Het Gelders Orkest en Forum Filharmonisch met in totaal 169 musici. De twee provincies willen daaraan nu zelf een financiële bijdrage leveren. De minister had, gesteund door adviezen van de Commissie-Lammers en de Raad voor de Kunst, de twee orkesten willen laten fuseren tot één orkest van 90 musici. Daarnaast zou Opera Forum in Enschede vanaf september volgend jaar moeten worden vervangen door een nieuwe "Nationale Reisopera', met een budget dat geleidelijk zou stijgen van 9,7 naar 13,2 miljoen gulden.

Volgens minister d'Ancona is haar eigen voorstel nog steeds het beste omdat er in de financiering van het proviciale voorstel een gat van twee miljoen zit. Ze gaf geïrriteerd te kennen slechts noodgedwongen met “het boodschappenlijstje” van de Tweede Kamer de provincie in te gaan. De minister zei verbaasd te zijn dat Enschede zelf zo weinig waarde lijkt te hechten aan de nieuwe opera, die echte kansen moet krijgen en in Enschede dient te blijven. Ze betoogde dat het zonder diepgaand overleg met andere ministers formeel onmogelijk is, zoals de provincies voorstellen, musici te betalen van tijdelijke wachtgelden die anders zouden worden gebruikt om ontslagen musici schadeloos te stellen.

Verder toonde de minister met cijfers aan dat de orkesten in het oosten van het land nu vaak voor minder dan vijfhonderd luisteraars spelen. Volgens d'Ancona is het onverantwoord om in een tijd van bezuinigingen zo ruimhartig met overheidsgeld om te springen. Maar CDA-woordvoerder Beinema zei daarvan niet onder de indruk te zijn omdat kleine publieksaantallen nu eenmaal horen bij cultuurspreiding.

Beinema en PvdA-woordvoerder Niessen confronteerden de minister met haar eigen voorstellen van vorig jaar voor een Oost-Nederlands Orkest van 145 musici en een nieuw operagezelschap dat voor 9,7 miljoen gulden zeker 75 voorstellingen zou kunnen geven. De minister gaf toe dat de Commissie-Lammers had aangetoond dat haar opera-voorstel financieel onmogelijk was. Ze vindt dat de Nationale Reisopera meer perspectief moet worden geboden dan de veertig voorstellingen van maximaal drie produkties die van 9,7 miljoen kunnen worden gegeven. Maar ondanks dat “voortschrijdende inzicht”, zoals Niessen zei, moet volgens CDA en PvdA niet in de nu lopende Kunstenplanperiode daarvoor een oplossing worden gezocht. Het CDA vindt dat steden in de Randstad, waar de nieuwe opera ook gaat optreden, een bijdrage kan worden gevraagd.

De Tweede Kamer ging akkoord met het plan van de minister om op termijn vijf miljoen te besparen op de omroeporkesten door doelmatiger te werken. Die orkesten zouden ook af en toe de Reisopera moeten begeleiden.