Kok en ministers willen "tandje minder bezuinigen'; Conflict kabinet en CDA-fractie

DEN HAAG, 24 MAART. Minister Kok (financiën) wil dat het kabinet volgend jaar 7,5 miljard gulden bezuinigt. Het financieringstekort van het rijk komt daarmee in 1994 uit op 3,5 procent van het nationaal inkomen; een fractie hoger dan de afspraak die PvdA en CDA hebben gemaakt in het regeerakkkoord. Het kabinet stevent daardoor af op een politiek conflict met de CDA-fractie in de Tweede Kamer die wil dat het kabinet extra bezuinigt om de finaciële doelstelling van het regeerakkoord te realiseren.

In de Kaderbrief die vanmorgen naar de ministers is gestuurd, schetst Kok de kaders van de begroting 1994. De economie - en met name de werkgelegenheid - staat er slecht voor. Kok: “Er moet letterlijk worden gekozen voor werk boven inkomen rekening houdend met de draagkrachtverhoudingen.”

Gezien de slechte conjuncturele situatie wil Kok volgend jaar een "tandje minder' bezuinigen. Hij wordt hierin gesteund door premier Lubbers en de andere CDA-bewindslieden. Volgens het regeerakoord mag het financieringstekort volgend jaar maximaal 3,25 procent van het nationaal inkomen bedragen. Dit zou betekenen dat er voor 9 miljard gulden moet worden bezuinigd; daarmee bedraagt het "tandje minder' 1,5 miljard gulden.

De minister van financiën is tevreden wanneer in 1994 de norm van de Economische en Monetaire Unie wordt gehaald. Met de voorgestelde bezuinigingen van 7,5 miljard gulden wordt de EMU-norm (drie procent van het bruto binnenlands produkt) volgend jaar gehaald.

In de Kaderbrief stelt Kok zijn collega's voor om 4 miljard gulden structureel te bezuinigen en 3,5 miljard gulden incidenteel (zoals bijvoorbeeld eenmalige inkomsten uit de verkoop van staatseigendom). Voor dit jaar moet nog een beslissing worden genomen over bezuinigingen van 2 miljard gulden. In zijn brief doet Kok nog geen concrete bezuinigingsvoorstellen. De collectieve lastendruk (som van belastingen en sociale premies) daalt volgend jaar in vergelijking met 1993 met een half procentpunt naar 53 procent.

De CDA-fractie in de Tweede Kamer vindt dat het kabinet meer structureel moet bezuinigen. “Incidentele maatregelen is het doorschuiven van de problemen naar een volgende kabinetsperiode”, zei een prominent CDA-Kamerlid vanmorgen.

De ontwikkeling van de werkgelegenheid typeert Kok als “zorgelijk”. In 1993 en 1994 daalt de werkgelegenheid met respectievelijk 17.000 en 7.000 arbeidsjaren, terwijl in de periode 1990-1992 de werkgelegenheid nog groeide met gemiddeld 77.000 arbeidsjaren per jaar.

De minister van financiën betreurt het dat er op dit moment niet mogelijk is om extra te bezuinigen en dit geld via een lastenverlichting weer terug te geven. Via een verlaging van belasting- en premiedruk zou dan arbeid goedkoper kunnen worden gemaakt.

Pag.2: Kok: hogere belasting voor milieu

Kok bepleit nu “verschuivingen van lasten in een breed pakket van werkgelegenheidsbevorderende maatregelen”. Zo wil onder meer een hogere belasting op milieugrondslag en een verhoging van de heffing op brandstoffen. Deze extra inkomsten wil hij gebruiken voor een verlaging van de werkgeverspremies of een lager belastingtarief in de eerste schijf.

Verder wil hij de komende jaren een bedrag van 7 à 10 miljard gulden vrij maken voor stimulering van de overheidsinvesteringen. Dit geld komt uit de inkomsten van de export van extra aardgas, de zogenoemde Common-Area (aardgasgeld wat de Nederlandse overheid nog tegoed heeft van Duitsland) en de (gedeeltelijke) opbrengst van de PTT.