Zorg over de prijs van een pakje boter bepaalt succes Schuitema

De recessie treft de industrie hard. Reorganisaties en ontslagen zijn aan de orde van de dag. Maar sommige bedrijven weten de tegenslag goed te bestrijden. Een korte serie over schokbestendigen. Vandaag deel 3: Schuitema.

AMERSFOORT, 23 MAART. Ambachtelijkheid en liefde voor het vak, dat is volgens bestuursvoorzitter I.J. Vos van levensmiddelengroothandel Schuitema het geheim achter het succes van zijn bedrijf. Met die kwaliteiten onderscheiden de supermarkten van Schuitema zich volgens Vos van de rest. “We hebben vanaf het begin gezegd dat we geen grijze muizen willen zijn.”

De Schuitema-groep omvat 525 supermarkten, die werken volgens vier verschillende winkelformules: C1000 Versmarkt Voordeelmarkt, Spar Voordeelmarkt, Kopak en Casper. Deze supermarkten, die geheel zelfstandig van het Amersfoortse hoofdkantoor van Schuitema worden geleid, behaalden vorig jaar een gezamenlijke omzet van 3,6 miljard gulden, 9,5 procent meer dan in 1991. Schuitema zorgt voor de distributie van de goederen en staat de supermarkt-exploitanten bij met dienstverlening op het gebied van assortimentskeuze, automatisering en personeel. Daarmee verdiende het concern, dat voor 72 procent in handen is van het levensmiddelenconcern Ahold, vorig jaar 2,8 miljard gulden, waarbij een netto winst werd behaald van 32,8 miljoen gulden.

Deze organisatiestructuur met zelfstandige ondernemers in de plaats van centraal geleide filiaalhouders, werkt volgens Vos uitstekend. Het zwaartepunt van de beslissingen ligt bij de supermarkthouders, waarvan ongeveer een kwart in een steeds roulerende samenstelling plaats neemt in verschillende besturen en stuurgroepen om besluiten te nemen over zaken als winkelformules, assortiment, distributie en automatisering. Daardoor kan Schuitema volgens Vos met een hele lage overhead werken en blijft de organisatie bovendien nauw betrokken bij wat de consumenten beweegt. “Wij willen de optelsom zijn van 525 lokale markten”, aldus Vos.

Dat de slechte economische omstandigheden weinig invloed lijken te hebben op de omzet- en winstgroei van Schuitema, heeft volgens Vos voor een deel te maken met de produkten die de onderneming verkoopt. “Mensen blijven altijd eten en drinken”, glimlacht Vos. En omdat de supermarktketens van Schuitema een groter assortiment laaggeprijsde artikelen hebben dan bijvoorbeeld bij de marktleider Albert Heijn te vinden is, profiteert Schuitema ervan als consumenten meer op hun bestedingen moeten letten.

Ook bij Schuitema moet er echter hard worden geknokt om de klanten binnen te krijgen, zo blijkt uit de woorden van Vos. “Wij willen groeien in een markt die al jaren nauwelijks meer toeneemt”, zegt Vos, “en daar heb je vechtlust voor nodig”. Schuitema wil die omzetgroei vooral realiseren met de bestaande vestigingen, omdat het overnemen van andere supermarkten volgens Vos snel op weerstand stuit bij de reeds aangesloten supermarkteigenaren die de koek op die manier kleiner zien worden. “En wij willen dat onze ondernemers tevreden blijven”, beklemtoont Vos.

Supermarkthouders moeten volgens Vos eigenlijk de rol vervullen die de ouderwetse kruideniers vroeger hadden: een spilfunctie in de buurt. “Wij hebben het liefst dat onze supermarkt-eigenaren ook voorzitter zijn van de plaatselijke VVV”. Ook binnen de Schuitema-organisatie zelf wordt de ouderwetse knussigheid en verbondenheid in ere gehouden: zo bestaat er een club van ongeveer 160 jongeren - veelal dochters en zonen van supermarkteigenaren - die gezamenlijk excursies organiseren en wetenswaardigheden over het supermarktbestaan kunnen uitwisselen. “Ze worden zo in feite klaargestoomd voor het eigen ondernemersschap”, zegt Vos.

Die "ouderwetse' kwaliteiten als betrokkenheid bij de klanten en een hoog niveau van dienstverlening bereiken de Schuitema-supermarkten volgens Vos omdat de organisatie gebruik maakt van de modernste technieken op het gebied van logistiek en distributie. “Wij doen al vijftien jaar aan just in time leveringen”, stelt Vos trots. Automatisering speelt daarbij een belangrijke rol: ruim 360 winkels zijn volgens Vos aangesloten op een computernetwerk, waarmee de ondernemers hun bestellingen direct kunnen doorgeven en waarin onder andere ook wordt bijgehouden of er nog voldoende voorraad is.

Alleen met zulke geavanceerde middelen zal Schuitema de steeds hardere concurrentiestrijd in de levensmiddelenbranche kunnen winnen, stelt Vos. Maar daarbij moeten wel steeds de kosten tegen de baten worden afgewogen en moet de organisatie zich steeds afvragen of het doel - van automatisering bijvoorbeeld - niet wordt voorbijgestreefd. Vos: “In dit leven moet je maar één bladzijde voorblijven in het concurrentieboek.”

Het belangrijkste element van succes is volgens Vos dat iedereen in de organisatie - tot aan de bestuurders toe - betrokken blijft bij dat waar het bij Schuitema om draait: de verkoop in de winkels. “Ik kan me ook nog steeds druk maken over de prijs van een pakje roomboter”.