Compromis in België over bezuinigingen

BRUSSEL, 23 MAART. Het Belgische kabinet heeft gisteren een compromis bereikt over extra inkomsten en besparingen ter waarde van 75 miljard frank. In totaal moet 110 miljard frank worden bezuinigd.

De onderhandelingen zijn vandaag voortgezet, maar de dreiging van een kabinetscrisis leek vanmorgen wat verminderd. De maatregelen komen neer op het beperken van de jaarlijkse aanpassing van de lonen aan de inflatie en het invoeren van een tijdelijke crisisbelasting van 2 procent. Bovendien worden de uitgaven voor de sociale zekerheid enigszins beperkt.

Het kabinet Dehaene bevond zich sinds dit weekeinde op het randje van een crisis doordat de Waalse socialisten zich fel bleven verzetten tegen een loonmaatregel. Dat zou een ingreep betekenen in de CAO's en daarmee onvermijdelijk voor stakingen zorgen. De Vlaamse christen-democraten verweerden zich op hun beurt fel tegen een crisisbelasting die vooral het rijkere deel van België - Vlaanderen - zou treffen. Bovendien willen de Vlamingen de trend van lastenverhoging op lastenverhoging van de laatste jaren doorbreken. Aan een ingreep in de uitgaven, onder meer in de ziektekosten en werkloosheid, valt niet langer te ontkomen, zo menen de christen-democraten. Na drie weken kregen de onderhandelingen zo een steeds principiëler karakter, waarbij de klassieke Waals-Vlaamse tegenstelling de overhand kreeg.

De extra bezuinigingsmaatregelen werden nodig omdat België geheel uit koers dreigde te raken voor aansluiting bij de Economische en Monetaire Unie. Die schrijft een maximaal financieringstekort van 3 procent van het BNP voor. Het doel van 5,7 procent dat het Belgische kabinet zich vorig jaar had gesteld, werd echter door de tegenvallende economische groei fors overschreden. In 1992 kwam België op 6,9 procen uit. Om België tegen 1994 aan een percentage van 4,7 te helpen moet er 110 miljard frank aan bezuinigingen worden gevonden.

De nu getroffen maatregelen gaan uit van een crisisbelasting gedurende vier jaar van twee procent, die voor iedere Belg zal gelden. De beperking van de loonindex zal niet gelden voor de laagste inkomens. Daarboven is er sprake van een "centenindex': een beperking tot een vast bedrag. Deze maatregel zou tot 40 miljard kunnen opleveren. De coalitiepartijen konden het er echter nog niet over eens worden welke inkomens voor deze maatregel gespaard zouden mogen worden. De invoering van de "solidariteitsbelasting' zou 25 miljard opleveren. Voorts wil Dehaene ruim 20 miljard besparen in de uitgaven voor sociale zekerheid, kinderbijslag, ziektekostenverzekering, werkloosheid en pensioenen.

Tevens wordt gedacht aan bezuinigingen bij de departementen, een betere inning van de belastingen, een beter schuldenbeheer en eventueel verdergaande privatisering van staatsbedrijven.

Als stok achter de deur voor de rooms-rode coalitie geldt het moeizaam bereikte akkoord over de staatshervorming. Zou het kabinet vallen, dan is ook de federalisering van België van de baan. De financiële baten, die vooral Wallonië daaruit put, zouden niet opwegen tegen de besparingen die het kabinet nu nationaal zou willen aanbrengen, zo wordt in Brussel verondersteld. De kolossale nederlaag van de Franse Parti Socialiste tempert ook het verlangen naar de stembus bij de Waalse zusterpartij. Het vooruitzicht op het komende Belgische EG-voorzitterschap, in de tweede helft van dit jaar, zou ook bijdragen aan een oplossing van deze crisis.