Bartók groots bij Tokyo kwartet

Concert: Tokyo Strijkkwartet. Programma: Joseph Haydn, strijkkwartet op. 76 nr 4. Béla Bartók, strijkkwartet nr 1 en nr 3. Gehoord: 22/3, Concertgebouw, Amsterdam. Volgende concerten:23 en 24/3, Amsterdam.

De cyclus rond de kamermuziek van Schönberg door het Arditti kwartet is nog maar nauwelijks afgelopen of het Tokyo kwartet verschijnt met een Bartók serie. Hiermee brengt men een eerbetoon aan twee spilfiguren uit de twintigste eeuw die vanuit een vergelijkbaar vertrekpunt op reis gingen om tenslotte ieder op een geheel andere bestemming aan te komen. In Bartóks Eerste strijkkwartet trokken gisteravond flarden uit Schönbergs Verklärte Nacht voorbij, en door het romantische spel van het Tokyo kwartet werd nog eens extra duidelijk gemaakt hoezeer Bartók, evenals Schönberg, zijn wortels had in de late romantiek.

Terwijl Schönberg in vier avonden werd belicht vanuit zijn leerlingen en medestanders, wordt Bartók door het Tokyo kwartet op elk van de drie concerten ingeleid door Haydn. Dat was jammer. Want met de confrontatie werd niets anders duidelijk gemaakt dan dat het ensemble ook graag Haydn speelt. Het Tokyo kwartet had er beter aan gedaan, zich op twee compacte avonden in chronologische volgorde te beperken tot Bartók. Juist in zijn strijkkwartetten kan men namelijk zo duidelijk zijn muzikale levensverhaal volgen, zijn ontwikkeling vanuit het laat romantische idioom tot aan zijn strikt eigen stijl.

Met een enorme inzet getuigden de musici gisteravond van hun liefde voor Bartók en Haydn. De klank van het ensemble is homogeen en uiterst expansief, voortdurend schijnt men gedreven te worden door de wil, het uiterste uit de muziek en de instrumenten te halen. Het resultaat hiervan was een monumentaal en gedetailleerd spel dat in al z'n grootsheid toch een wat eenzijdige indruk maakte. De temperatuur was hoog en weinig was er te bespeuren van klimaatwisselingen, de koelte van de schaduw of de uitwerking van een windvlaag.

Ook bij de opmaat van het concert, Haydns Sonnenaufgang, stond de zon al hoog aan de hemel.