Aanslagen wekken onrust bij blanken in Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 23 MAART. Onder blanken in Zuid-Afrika is grote onrust ontstaan over een serie mogelijk raciaal geïnspireerde aanslagen, waarbij de afgelopen dagen vijf blanken om het leven zijn gekomen. De regering heeft grote geldbedragen uitgeloofd voor informatie die naar de daders leidt.

Het laatste slachtoffer viel gisteren op de autoweg bij de gemeente Vanderbijlpark, zestig kilometer ten zuiden van Johannesburg. Schutters namen vanaf de kant van de weg een auto onder vuur waarin twee blanke mannen naar hun werk reisden. Een van hen, een 55-jarige man, kwam om het leven.

Het was de derde aanslag op blanken sinds vrijdag. Toen werd op een drukke autoweg in het zuiden van Johannesburg 's morgens vroeg een auto beschoten door zwarte mannen met machinegeweren. Een 35-jarige moeder en haar 14-jarige zoon, die op weg waren naar school, werden doodgeschoten. Een derde inzittende, een 13-jarig meisje, overleed zondag in het ziekenhuis. Volgens ooggetuigen hadden de daders eerst geïnformeerd hoe laat een schoolbus met blanke kinderen zou langskomen. De politie heeft aangekondigd schoolbussen in dit gebied te zullen escorteren.

Zaterdag werd in een motel in Fort Beaufort, in de oostelijke Kaapprovincie, een 18-jarige man vermoord. Hij verloor het leven toen een zwarte man de bar binnenkwam en het vuur opende op de gasten met een automatisch geweer. In geen van de gevallen heeft de politie tot nu toe een arrestatie verricht. Bij politie en regering leeft het sterke vermoeden dat APLA, het Volksbevrijdingsleger voor Azania en de gewapende vleugel van het linkse Pan Afrikaans Congres (PAC), achter de aanslagen zit. De eerste aanslag werd door een vermeend APLA-lid in een anoniem telefoontje aan een persbureau opgeëist.

Eind vorig jaar liet APLA met twee aanslagen op blanke doelen voor het eerst van zich horen. Het PAC, dat de gewapende strijd officieel niet heeft opgegeven zoals het ANC, weigert de acties van zijn gewapende vleugel te veroordelen omdat APLA een eigen commando zou hebben. Een gesprek tussen de regering, het PAC en APLA in Botswana leverde vorige maand niets op. De militaire vleugel weigerde een garantie te geven dat de acties zouden ophouden.

Het PAC heeft zich intussen wel aangesloten bij de meer-partijenonderhandelingen over een nieuwe grondwet. De aanslagen van de afgelopen dagen plaatsen de regering-De Klerk onder druk om met het PAC te breken totdat deze partij de dubbelzinnige houding van onderhandelen en geweldpleging laat varen. Minister Kriel (wet en orde) zinspeelde daar gisteren al op, toen hij de plaats van de eerste aanslag bezocht. “We dachten altijd dat APLA de militaire vleugel was van het PAC. Maar het lijkt er steeds meer op dat het PAC het politieke front is van APLA.”

Een woordvoerder van APLA wilde gisteren vanuit Tanzania tegenover het Zuidafrikaanse persbureau SAPA bevestigen noch ontkennen dat zijn organisatie verantwoordelijk is voor de aanslagen. APLA wacht nog op “officieel commentaar” van zijn leden in Zuid-Afrika. Een woordvoerder van het PAC, Barney Desai, verklaarde voor de televisie dat “het vermoorden van kinderen niet onze politiek is”.

Minister Kriel toonde gisteren zijn bezorgdheid over een mogelijke polarisatie tussen extreem-links en extreem-rechts in Zuid-Afrika. De blanke Afrikaner Weerstandsbeweging demonstreerde gisteren op de plaats van de eerste aanslag en dreigde met wraakaanvallen, wanneer de regering geen maatregelen neemt tegen PAC en APLA. Een woordvoerder van de extreem-rechtse splinter Wit Wolve, "Boerestaat' Bosman, eiste de verantwoordelijkheid op voor het verwonden van een vijfjarig zwart meisje in Nigel. Een "generaal' van de organisatie had volgens Bosman zaterdag wegens “woede en frustratie” over de aanvallen op blanken zijn “zelfbeheersing verloren” en enkele schoten afgevuurd op het meisje. De politie bevestigde dat de man poging tot moord en het rijden onder invloed ten laste is gelegd.