"Ik snap niet waarom ze niet veel eerder op zondag zijn open gegaan'; Zondagopening bibliotheken succes

Drie openbare bibliotheken in Nederland zijn inmiddels op zondag open, in Leiden, Heemstede en Amsterdam. Het is een doorslaand succes: ook gisteren stond men in Amsterdam weer in de rij om de bibliotheek binnen te gaan.

AMSTERDAM, 22 MAART. José zit in het zonnetje met haar kind op het trapje voor de bibliotheek te wachten. Het is de eerste keer dat ze op zondagmiddag gaat, maar ze wil beslist vaker. “Ze hebben tegenwoordig zo'n leuke kinderafdeling op de vijfde etage. Met zitjes en grote platenboeken.” Ze wijst op haar zoon. “Hij is dol op boeken over auto's.” Onder de ongeveer vijftig wachtenden op de stoep voor de bibliotheek aan de Amsterdamse Prinsengracht ontstaat wat gemor als de deur niet klokslag een uur opengaat.

“Door de week ga ik meestal alleen, maar vandaag is het uitje voor hem”, zegt José. “Als het bekender wordt, gaan, denk ik, veel meer ouders op zondag hier met hun kinderen naar toe.”

Om drie uur zijn alle tafels op alle etages bezet door studenten met syllabi, boeken en schrijfblokken. Tussen de rekken loopt het overige publiek te zoeken. Rob is derdejaars rechten en komt bijna iedere zondagmiddag studeren. “Thuis kan ik me moeilijk concentreren. Je doet de tv even aan en voor je het weet zit je een paar uur te kijken.” Onder een stapel getypte leerstof ligt een boek met foto's uit beroemde films. “Voor de ontspanning, volgende week zondag breng ik het weer terug.” Rob zat eigenlijk liever in de universiteitsbibliotheek - dichter bij zijn kamer - maar die is 's zondags gesloten.

Aleid, studente aan de sociale academie, vindt zondag gewoon een lekkere dag om naar de bibliotheek te gaan. “Ja, nu wat minder, met dat mooie weer, maar ik moet wel.” Ze heeft boeken nodig voor haar scriptie over seksualiteit en vrouwen uit etnische minderheden. “Ik kom door de week ook vaak, voor studie- en gewone leesboeken. Ik snap niet dat ze niet veel eerder op zondag zijn open gegaan.”

Najaar 1991 begon de openbare bibliotheek in Leiden met de zondagopenstelling. Heemstede en Amsterdam (sinds 10 januari dit jaar) volgden. In alle drie bibliotheken is het een succes. Volgens een Amsterdamse bibliotheekmedewerker is het “meestal even druk als op een doordeweekse middag.” Vorige week zondag kwamen er 1.500 mensen tussen een en vijf uur in de centrale bibliotheek op de Prinsengracht in Amsterdam.

Bij de cd's op de muziekafdeling staat Jan Kruit. “Het is fantastisch dat de bibliotheek op zondag open is. Ik kom iedere week even een uurtje grasduinen in de muziek.” Hij heeft 10 cd's uitgekozen, vooral klassiek en wat Indiase muziek. “Op zaterdag hebben de mensen andere besognes, boodschappen doen en zo.”

Fatima heeft even pauze genomen en zit in het trappenhuis met iemand te kletsen. Ze doet biologie aan de lerarenopleiding. “Ze zouden op zondag best wat vroeger open mogen gaan. Nu heb je maar vier uurtjes om te studeren.” Door de week heeft ze colleges en is 's avonds dan te moe om nog veel te doen. Ze woont thuis en daar is het te druk. “Hier is discipline, je moet wel studeren en je mag niet praten. Ideaal.” Fatima komt iedere zaterdag en zondag, vooral nu ze weer tentamens heeft.

Saskia (10) zit in de kinderjury voor de kinderboekenweek en zoekt achter een beeldscherm op de jeugdafdeling iets op in de elektronische catalogus. Ze heeft op een stencil in de categorie 10 tot 12 jaar aangestreept wat ze wil lezen. “Je moet dan opschrijven wat je ervan vindt en zo doe je mee met de jury. Ik lees vrij veel; iedere avond.” Saskia zou door de week ook wel naar de bibliotheek kunnen. “Maar mijn vader niet. En ik mag niet alleen.”

Volgens het overkoepelend orgaan van de Nederlandse bibliotheken NBLC, willen meer bibliotheken open op zaterdag of zondag. Maar dat is onder meer afhankelijk van het feit of bibliotheekmedewerkers vrijwillig mee willen werken aan de zondagsdienst. Bovendien kost de zondagopenstelling de bibliotheken meer geld. Een aantal bibliotheken is 's zaterdags nog niet open, en daar ligt voor de meeste instellingen de prioriteit, aldus een woordvoerder van de NBLC.

Uit een vorige week bekend geworden onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek, blijkt dat in 1990 de openbare bibliotheken 186 miljoen maal een boek hebben uitgeleend. Dat duidt op een hervatting van de groei van het gebruik van bibliotheken, na een daling in 1989, toen er 800.000 uitleningen minder plaats vonden. Eind 1990 waren 4,3 miljoen Nederlanders ingeschreven bij bibliotheken (2 procent meer dan in '89). Bijna 30 procent van de bevolking, vooral jongeren, is lid van een openbare bibliotheek. De totale baten van de bibliotheken bedroegen in 1990 734 miljoen gulden. Omgerekend werd iedere gebruiker, volgens het CBS, met 135 gulden gesubsidieerd.