Het Paaltje van de Bijenkorf

Als alles verloopt volgens de plannen van het Platform Binnenstad Autovrij moeten de gebruikers van de garage van warenhuis de Bijenkorf in de Amsterdamse binnenstad de komende donderdagavond rekening houden met enige vertraging.

Na half acht zal de ingang van de garage gedurende een uur zijn geblokkeerd door een vrachtwagen van het Platform. De blokkade heeft een "ludiek' karakter: op de vrachtauto speelt een muziekband en het Platform overweegt gratis chocola te schenken.

De actiegroep gedenkt op deze wijze dat het precies een jaar geleden is dat het referendum over het autoverkeer in de binnenstad werd gehouden. Bij een lage opkomst stemde een meerderheid voor het drastisch terugdringen van het autoverkeer. Van de toezegging van het stadsbestuur dat de uitslag zou worden uitgevoerd, is vooralsnog weinig terechtgekomen. Tot ergernis van het Platform dreigt het aantal parkeergarages zelfs verder toe te nemen. Drastische maatregelen zijn gewenst, vinden de actievoerders, te beginnen het terugplaatsen van Het Paaltje.

Zoals het Lieverdje gold als de icoon van de jaren zestig, zo maakt Het Paaltje goede kans uit te groeien tot een symbool van de jaren negentig. “Hinder voor de fietsers, de parkeergarages in de binnenstad en het referendum: alles komt bij elkaar bij Het Paaltje”, vindt Wijnand Duyvendak, een van de drijvende krachten achter het Platform Binnenstad Autovrij.

Bij de herinrichting van het Damrak ging een belangrijk deel van de aandacht uit naar Het Paaltje. De gemeenteraad van de hoofdstad besteedde er urenlange beraadslagingen aan. Wethouder Rick ten Have (D66) werd het afgelopen jaar reeds enkele malen ter verantwoording geroepen over de kwestie. Het Paaltje stond tot eind vorig jaar op een vluchtheuvel op het Damrak naast de Bijenkorf. Na uitvoerige discussie was deze voorziening in 1991 aangebracht, ondermeer op aandringen van Fietsbond ENFB. Het Paaltje moest beletten dat de fietsstrook naast de eenbaansweg op het Damrak werd gebruikt als voorsorteervak voor het autoverkeer dat rechtsaf de parkeergarage in wilde. Op drukke winkeldagen blokkeerden de auto's op deze manier de doorgang van het fietsverkeer met alle ergernissen van dien: berichten van blikschade en klein handgemeen waren niet langer uitzonderlijk.

Het Paaltje veroorzaakte echter een geheel nieuw verkeersprobleem. Niet langer in staat voor te sorteren op de fietsstrook, blokkeerde de stroom Bijenkorf-parkeerders nu het doorgaande verkeer op het Damrak. Dat veroorzaakte dampende files die via het Rokin tot een totale infarct van het stadsverkeer leidde.

De middenstand, verenigd in de vereniging Amsterdam City, kwam in opstand tegen Het Paaltje. De gemeente had immers een contract met het bedrijfsleven dat de winkels in de binnenstad goed bereikbaar moest blijven? Onder druk van de pressiegroepen ging Ten Have overstag: Het Paaltje moest weg, maar tegen auto's die het fietspad blokkeerden zou worden opgetreden.

Dat laatste was een ongeloofwaardig compromis, zo voorspelde de fietslobby en de praktijk lijkt hun gelijk te geven. En dus moet Het Paaltje, symbool voor een fietsvriendelijk Amsterdam, terug.

Directeur J.P. van Ierschot van de Amsterdamse Bijenkorf zucht eens diep bij het vooruitzicht van de blokkade. Met het Platform heeft hij nog geen contact gehad. De warenhuisdirecteur is evenmin te spreken over het gemeentebeleid. Zo bevindt het overleg om een strook van dertig centimeter stoep aan de rijbaan van het Damrak te offeren zich in een hardnekkige impasse. En al drie jaar lang wordt vergeefs gepraat over een elektronisch systeem dat de automobilist begeleidt naar een garage waar nog parkeerplaatsen open zijn. “De dynamiek straalt er niet echt vanaf, nee”, meent Van Ierschot.

Amsterdam City heeft inmiddels de gemeente gevraagd "op adequate wijze' te regelen dat de parkeergarage bereikbaar blijft. Volgens een woordvoerder van de gemeente wordt een blokkade niet toegestaan en zal de politie "geëigende maatregelen' nemen.