"Vlaanderen is niet het land van de zwartrokken'; CDA-senator Postma wil meer eer voor Vlaamse premier

DEN HAAG, 20 MAART. Sinds België in federale gewesten is opgedeeld, voeren Vlaanderen en Wallonië een eigen buitenlandse politiek. De Waalse minister-president G. Spitaels werd begin dit jaar door president Mitterand van Frankrijk als een staatsman onthaald. Zijn Vlaamse collega L. van den Brande bezocht tot nu toe Québec, Tsjechië en Catalonië. Vorige maand beloofde premier Lubbers aan de Eerste Kamer dat hij Van den Brande “gelijke egards” zou betonen als Mitterand aan Spitaels. Maar het programma blijkt inmiddels uit weinig meer te bestaan dan een lunch van twee uur op het Catshuis. Of daarbij minister Kooijmans (buitenlandse zaken) aanwezig zal zijn, is nog niet zeker.

Pas recentelijk heeft het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag een diplomaat - Baron W.J. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg - belast met een onderzoek naar de gevolgen van de Belgische federalisering voor Nederland. Zijn opdracht zal echter na het bezoek van Van den Brande weer beëindigd worden.

A. Postma, senator sinds 1983 en hoogleraar staatsrecht in Groningen, acht het “dom” dat de regering het bezoek niet meer politiek gewicht wil geven. “We houden ons bezig met de andere delen van de wereld waar we geen invloed hebben. We sluiten wel onze ogen voor België waar we wél invloed kunnen uitoefenen en laten gewoon kansen liggen”.

Lubbers beloofde eind februari in de Eerste Kamer tijdens de behandeling van de begroting van Algemene Zaken: “naar de mate van het mogelijke zal ik hem de egards betonen zoals betoond aan Spitaels in Parijs”. Hij voegde er echter aan toe: “Ik zeg naar de mate van het mogelijke want ons maatje is natuurlijk wat kleiner”. Lubbers zei dat het meer dan “een hoffelijkheidsgesprek” zou worden. “Er is in België namelijk nogal wat aan de hand. Wij zullen dat gesprek moeten benutten om te analyseren wat dat betekent voor onze politieke en staatkundige verhoudingen”.

Volgens Postma probeert Frankrijk permanent invloed in België te winnen om zo het eigen gewicht in Europa te versterken. De overname van de Algemene Maatschappij door de Franse financieringsmaatschappij Suez, de overname van Sabena door Air France en het doordringen van Frans kapitaal in de Belgische electriciteitsvoorziening en audio-visuele media passen in een welbewuste strategie van Frankrijk. “Parijs ziet de kansen in België wel. Het wil Belgische sleutelsectoren in handen krijgen om sterker te staan tegenover Duitsland. Frankrijk voert machtspolitiek, een begrip dat Den Haag vreemd is”. Nederlandse pogingen tot samenwerking, zoals tussen de AMRO en Generale Bank en tussen ING en BBL, liepen vaak stuk op het “culturele verschil” tussen Nederland en de Franstalige financiële kringen in Brussel.

Postma vindt dat ook de Nederlandse regering een "visie' moet ontwikkelen op België. “We moeten na de federalisering erkennen dat niet het Belgische centrale niveau onze partner is, maar de drie deelstaten: Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Met alle drie moeten we goede contacten hebben.” Hij vindt dat Den Haag vooral met Vlaanderen een "speciale relatie' moet ontwikkelen. “Ons beeld van Vlaanderen is totaal achterhaald. We denken nog altijd een beetje dat Vlaanderen het land is van de zwartrokken waar de mensen de hele dag niet veel anders doen dan Breugeliaanse boerenbruiloften houden. Maar Vlaanderen is modern, met de hoogste arbeidsproduktiviteit ter wereld, en in veel opzichten met Nederland te vergelijken. En dan is het toch gek dat wij het nog altijd associëren met conservatieve katholieken”.

De economie moet volgens Postma de leidraad zijn voor de samenwerking met de Vlaamse regering. De direkte investeringen van Nederland in Vlaanderen zijn de afgelopen tien jaar verveelvoudigd. De Vlaamse Boelwerf werd door een bedrijf uit Nederland gered, de Vlaamse uitgeverswereld komt sterker in handen van Nederlandse ondernemingen en als DAF in nood is, zit ook de DAF-vestiging in het Vlaamse Westerlo in de problemen. En Philips is met 10.000 werknemers de grootste industriële onderneming in Vlaanderen. Het financieel-economische weekblad "Trends' gaf onlangs aan dat 3600 ondernemingen in België nu werken met minimaal 50 procent rechtstreeks Nederlands kapitaal. “Als de economie de toon zet, volgt de politiek ook wel”, zegt Postma.

Voorlopig wordt vooral in de grensregio het contact versterkt. De Vlaamse expositie "Flanders Technology' heeft inmiddels al Wallonië als partner ingeruild voor de Nederlandse provincies Limburg, Brabant en Zeeland. “Deze drie provincies kunnen hun mogelijkheden via Vlaanderen uitbreiden. Ze hoeven niet meer alleen naar Den Haag te kijken. De Randstad ziet dat nu anders, maar naarmate deze drie provincies doorgaan, moet de Randstad wel volgen”.

Volgens Postma is die nauwere samenwerking met de zuidelijke provincies een logische ontwikkeling. “Je kunt de stelling verdedigen dat de cultuurgrens niet de staatsgrens is maar de Moerdijk. Limburgers voelen zich beter thuis in Vlaanderen dan in Den Haag en Brabanders gaan liever winkelen in Antwerpen dan in Rotterdam”. Postma vindt dat de federalisering van België ook gevolgen heeft voor de Benelux:. Want hoe kan deze nog functioneren als België amper bestaat? “De samenstelling van de Benelux zal anders worden dan nu. In plaats van de Belgische regering komen er drie deelregeringen, en in de Benelux-raad moeten niet de nationale parlementariërs zitten maar die van de deelparlementen”.

De Waalse premier Spitaels is een verklaarde tegenstander van de Benelux waarin de Franstaligen in de minderheid zijn. “De Benelux, forget it. Ik ben ertegen omdat de Walen er de Italiaanssprekende Zwitsers zijn die op het meer van Lugano paddelen”, zei Spitaels vorig jaar tegen De Standaard. Volgens Postma heeft Spitaels echter geen keus en is zijn obstructie een loos dreigement. “Wat wil hij eigenlijk? Een zelfstandig Wallonië heeft geen levenskansen en als provincie van Frankrijk zijn de Walen helemaal in de minderheid en economisch nog slechter af”. De Benelux heeft volgens Postma in een nieuwe vorm bestaansrecht in het Europa van morgen. “Nu de EG groter wordt, wordt blokvorming daarbinnen ook steeds belangrijker. Zweden, Finland en Noorwegen zullen, samen met Denemarken, een Scandinavisch blok vormen. Nederland kan in Benelux-verband wellicht nog eens een vice-voorzitterschap in de Europese Commissie krijgen: dat zal Den Haag op eigen houtje nooit meer lukken”.