NICOLAAS II

In de rubriek "Zojuist verschenen' van 13 maart jl. omschrijft u het boek "Verraad, lafheid en bedrog' van Elisabeth Heresch als ""alweer een als definitief bedoelde biografie over Nicolaas II met uitvoerige analyse van de moord op de tsarenfamilie en van de vraag wie er al of niet de schietpartij overleefde''.

Zelfs die omschrijving is te veel eer voor dit boek dat wemelt van volkomen achterhaalde "feiten' en pertinente onjuistheden. Heresch baseert zich met betrekking tot het overlijden van het keizerlijk gezin voornamelijk op de rapportage van Sokolov, die al sinds de jaren zeventig zeer omstreden is, en op de verklaringen van "daders' en "getuigen' die zeer veel van het regime van Lenin en Stalin te vrezen hadden wanneer de waarheid aan het licht zou komen.

Dat Heresch op sensatie belust is en de feiten verdraait, blijkt onder andere uit het volgende: op bladzijde 358 van het boek is een lijst van de leden van het moordcommando van 18 juli 1918 afgedrukt. Iedereen die het cyrillisch schrift kan lezen, ziet dat er op de vijfde rij de naam "Nad, Imre' staat. Heresch, die Russisch heeft gestudeerd, vertaalt dit op de volgende pagina als "Nagy, Imre'. Dergelijke "onzorgvuldigheden' zijn legio; bijvoorbeeld op bladzijde 363: ""De lijken werden in stukken gehakt en verbrand, de gezichten werden met zoutzuur onherkenbaar gemaakt.'' Op bladzijde 367 staat echter ""Diezelfde dag bestelt hij grote hoeveelheden zwavelzuur om de gezichten van de lijken, die al op een open plek in het bos liggen, onherkenbaar te maken''. Dat de wonderen de wereld nog niet uit zijn, blijkt uit het feit dat deze in stukken gehakte, verbrande en met zoutzuur én zwavelzuur behandelde lijken zich in Gods aarde wonderbaarlijk hebben hersteld, want op bladzijde 9 beweert Heresch met grote stelligheid: ""Mei 1992: de skeletten van de in 1918 vermoorde ex-tsaar en zijn gezin worden gevonden.'' En zo kan ik nog uren doorgaan.

Ik ben in het bezit van alle andere ""als definitief bedoelde biografieën'' van Nicolaas II. De lezer die wil weten wat er destijds werkelijk is gebeurd en niet het geduld heeft om mijn boek "Russen in ballingschap. De geschiedenis van een diaspora' af te wachten, doet er goed aan "Het dossier Romanow' door Anthony Summers en Tom Mangold (Amsterdam, 1977) en "De laatste tsaar' van Edward Radzinsky (Amsterdam, 1993) te lezen, en de feiten die in deze twee boeken staan met elkaar te combineren. Heresch' boek voegt in elk geval niets toe aan de bestaande publikaties.