Neuzen, navels en oren fotograferen in Berlages Beurs

"Geen fototentoonstelling', Beurs van Berlage, zo 21/3, vanaf 14.00 uur. Entree ƒ 2,50.

Het flitsen zal niet van de lucht zijn zondagmiddag in de Amsterdamse Beurs van Berlage. Terwijl de glazen overkapping van de grote Goederenbeurszaal langzaam wordt gesloten om een duistere studiosfeer te creëren, gaan zes fotografen aan het werk om oren, neuzen en navels vast te leggen, poseren modellen voor de ideale modeplaat en stromen naar verwachting enkele honderden bezoekers binnen, voorzien van camera's om voor zichzelf de gebeurtenissen vast te leggen en met hun meest geliefde foto's om aan anderen te laten zien.

"Geen fototentoonstelling' heet dit eenmalige evenement. Het is het nieuwste project van theatermaker Chaim Levano en zijn stichting De Wassen Neus en het vervolg op eerdere "theatrale ensceneringen" in de beurs: Wachten in de Beurs in 1991, met 160 wachtenden en Het Gesloten Akkoord in 1992 met 300 rondlopende 'acteurs'. Zijn laatste enscenering richtte Levano in september op voor het Rijksmuseum: een tien meter hoge schilderijlijst met KLM-trap waarop passanten zich als levend schilderij konden laten vereeuwigen.

Iedereen heeft te maken met fotografie, al is het maar via de foto op het paspoort of de afbeeldingen in de krant. "Geen fototentoonstelling' wordt volgens Levano gehouden om “op een andere manier met fotografie in aanraking te komen, om een fototentoonstelling te houden zonder dat het een tentoonstelling in de gebruikelijke zin van het woord is”. Er worden geen foto's opgehangen of neergelegd. Die mogen de deelnemers zelf meenemen. Alles mag: trouw-, of babyfoto's, vakantiekiekjes, of knipsels uit een tijdschrift. Zoals bij de vorige evenementen gaat het ook hier weer om kijken en bekeken worden, maar te verwachten valt dat daarnaast de foto's voldoende stof zullenopleveren voor geanimeerde gesprekken.

Tussen de bezoekers zal een uit acteurs en dansers bestaand groepje medewerkers, "aktionisten' genaamd, rondlopen met foto's op, onder en tussen de kleren. Levano: “Het zijn mensen die goed met publiek kunnen omgaan. Ze nemen bezoekers mee naar plekken die met gordijnen zijn afgebakend. Op tafeltjes met een speciale belichting kan men in alle intimiteit de foto's bekijken die de aktionisten laten zien.”

Het programma bestaat uit twee delen. De eerste twee uren zijn zes fotografen in de weer bij zes "anatomische lesjes', elementen die speciaal zijn ontworpen om bepaalde lichaamsdelen te fotograferen, zoals kin, neus of oren. Levano: “Een ervan bestaat uit een groot zwart vlak met een opening waardoor men bijvoorbeeld een blote voet kan steken die dan vanaf een bepaald punt wordt gefotografeerd. Of men kan op een bed gaan liggen waarboven een verschuifbaar paneel met een fotoapparaat op de hoogte van de navel of een knie kan worden gebracht. Het fotograferen van lichaamsdelen moet worden gezien als een soort commentaar op het maken van een portret.”

Het tweede deel van de middag - het dak gaat dan weer open - is gewijd aan het maken van vier immense groepsfoto's van alle aanwezigen, met steeds een andere wand van de zaal als achtergrond. Vier beroepsfotografen, Hans van de Bogaard, Bert Nienhuis, Johan Vigeveno en Hannes Wallrafen, zullen bij elkaar zo'n twee uur bezig zijn om de groepen te formeren. Walraven bijvoorbeeld wil de bezoekers op verschillende hoogten neerzetten, Vigeveno is van plan op één foto groepjes deelnemers afzonderlijk uit te lichten. Uiteindelijk moeten de groepsfoto's, samen met de foto's van kinnen, knieën en navels uitmonden in een grote affiche, een montagefoto die door de deelnemers voor een bedrag van rond de vijftien gulden kan worden besteld.