Kladversies en meer in nieuwe editie Nijhoff

DEN HAAG, 20 MAART. Martinus Nijhoff is een van die paar Nederlandse dichters van wie menigeen wel alles zou willen weten. Sterker, men voelt dat men recht heeft op de kladversies van "Het veer', op wat de dichter zelf in correspondentie over "Awater' heeft opgemerkt en op eventuele andere versies van "De moeder, de vrouw'. Aan al die verlangens en nog veel andere wordt tegemoet gekomen door de historisch-kritische uitgave van de gedichten van M. Nijhoff, die donderdag met enige trots gepresenteerd werd door het Constantijn Huygens Instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in Den Haag.

De editie bestaat uit drie dikke delen, een verbazend gezicht voor wie thuis een niet al te dikke "Verzamelde gedichten' van Nijhoff op de plank heeft staan. In deel 1 staan alle gepubliceerde en ongepubliceerde gedichten en alle vertaalde poëzie. Deel twee bevat onder meer een verantwoording van de editieprincipes, dat wil zeggen een beargumentering van alle keuzes die de editoren W.J. van den Akker en G.J. Dorleijn, beide hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde, hebben gemaakt, een publikatiegeschiedenis van Nijhoff en een bibliografie van de literatuur over Nijhoff. In deel drie ten slotte vindt de lezer facsimiles van handschriften, een variantenapparaat (eerdere en andere versies van gedichten) en eventuele uitspraken van Nijhoff over bepaalde verzen.

Nijhoff was, volgens de dichter en essayist Benno Barnard die ter gelegenheid van de verschijning een lezing hield, een echte "variantenmaniak', al had hij volgens Barnard ook een talent voor het verprutsen van zijn eigen meesterwerken. Hij noemde als voorbeeld het beroemde gedicht "Impasse' waarin een dichter aan zijn vrouw vraagt: "Waarover wil je dat ik schrijf?' en zij antwoordt "Ik weet het niet'. In een latere versie van dat gedicht weet de vrouw het ineens wel, tuttig zegt ze: "Een nieuw bruiloftslied'. In deze vooral voor de Nijhoff-studie belangrijke editie kan men varianten vinden die de openbaarheid uiteindelijk niet gehaald hebben.