Een tochtig weiland in de stad

Actievoerders uit de netste buurt van Amsterdam zijn razend. De spandoeken die zij een week geleden met behulp van een huishoudtrap tussen de lantarenpalen van de Apollolaan in Amsterdam Zuid hadden gespannen, werden al na enkele dagen met een hoogwerker verwijderd. En dat terwijl iedere andere Amsterdamse protestgroep zijn vaandels vaak wekenlang ongemoeid kan laten wapperen. Het is een nieuw hoogtepunt in de strijd om de herinrichting van de statige Apollolaan.

“Het is gewoon griezelig hoe het er hier in Zuid aan toe gaat”, meent buurtbewoonster Judith Fluks. “We leven toch in een democratie. Waarom mogen de spandoeken van krakers maanden blijven hangen en die van ons nog geen twee dagen?” Als voorzitter van de actiegroep Mooie Apollolaan en omgeving (MAO) heeft ze de afgelopen jaren heel wat meegemaakt in de perikelen rondom de lommerrijke laan. Maar het verwijderen van spandoeken ("Stadsgezicht, Grasgezicht, Geen gezicht') was een geheel nieuwe, weinig prettige ervaring.

MAO zet zich in voor de terugkeer van de heesters en de bankjes die de brede middenberm van de Apollolaan ooit tot een prettig stadsparkje maakten. Zes jaar geleden werd de laan opengebroken voor rioolwerkzaamheden, waarna de heesters en de bankjes niet meer terug kwamen. In plaats daarvan kwam er een kale, tochtige grasvlakte. Voordelig in het onderhoud, dat wel, maar een doorn in het oog van veel omwonenden.

Nadat enige dagen grote verwarring bestond over de daders, eiste uiteindelijk het Gemeentelijk Energiebedrijf (GEB) de verantwoordelijkheid op voor het verwijderen van de spandoeken. Maar MAO denkt dat er een ingewikkelder complot achter de aanslagen schuilt. Die argwaan werd nog eens gevoed doordat de woordvoerder van het GEB niet duidelijk kon maken in wiens opdracht nu eigenlijk was gehandeld.

Voor MAO lijdt het weinig twijfel: het stadsdeel Zuid heeft de hoogwerker besteld en deelraad-wethouder Herman Wals (D66) geldt daarbij als de hoofdverdachte. “Wals heeft ons altijd al tegengewerkt”, aldus Fluks. Het door het GEB gebezigde argument dat de spandoeken zijn verwijderd omdat ze schade aan de lantaarnpalen zouden toebrengen vindt in haar ogen geen genade. Die palen kunnen wel tegen een stootje, meent Fluks. “Toen ik het GEB belde en vroeg of enkele scheefgezakte lantaarnpalen aan de Apollolaan weer recht konden worden gezet, kreeg ik als antwoord dat die palen niet konden omvallen omdat ze zo goed in de grond zijn verankerd.”

De betrokken wethouder ontkent ten stelligste enige bemoeienis te hebben gehad met het weghalen van de spandoeken. “Hoewel ik het met de teksten oneens ben, hadden we maandagochtend juist besloten die spandoeken te laten hangen. De Apollolaan wordt helemaal niet verwaarloosd. Integendeel. De middenberm wordt immers goed onderhouden en regelmatig gemaaid. Ik denk dat menig Amsterdammer in zijn handen zou wrijven wanneer hij de Apollolaan ziet.”

Maar de actievoerders van MAO wrijven niet in hun handen. Ze hebben weinig goede woorden over voor het beleid dat het stadsdeel tot nu toe heeft gevoerd. Ook de plannen voor de herinrichting, die het stadsdeel voor 20.000 gulden liet tekenen door het architectenbureau B plus B vinden weinig bijval. “Een weiland met symetrische, tochtige zitjes tussen stinkend nieskruid”, zo vat Fluks het ontwerp krachtig samen.

Zelf vond MAO de architect Aldo van Eyck, die eerder van het stadsdeel Zuid een ontwerpopdracht had gekregen voor de herinrichting van het nabijgelegen Apolloplantsoen, bereid om geheel gratis een ontwerp voor de middenberm te maken. Veel buurtbewoners en een aantal deelraadsleden waren er zeer tevreden over. “Allerlei soorten fraaie banken beschermd tussen verschillende heesters”, zegt Fluks. “Zelfs architecten van naam, zoals Quist, Hertzberger en De Bruijn, hebben de deelraad in een brief laten weten dat ze achter het ontwerp van hun nestor Van Eyck staan.”

Wethouder Wals vindt het allemaal maar drukte om niets. De ontwerpen moesten aan een twintigtal door de deelraad opgestelde punten voldoen. Behalve tijdloos, moet de laan ook zo veel mogelijk groen blijven en passen in de architectuur van de buurt. “In tegenstelling tot onze plannen was het ontwerp van Van Eyck geen versterking van het plan van Berlage. Verder waren de onderhoudskosten te hoog”, meent de wethouder. “Voor deelraad Zuid is het Van-Eyckontwerp van de baan.”

Volgens Fluks is de gemeente verplicht geld vrij te maken voor het Van-Eyckontwerp. “Nu wordt de Apollolaan behandeld als een gewone straat in Hoofddorp, terwijl het de mooiste allee van Amsterdam is, zoniet van heel Nederland. Je mag daar als gemeente best in investeren.”

Wals wil echter niets weten van een voorkeursbehandeling van de buurt rondom de Apollolaan. De deelraad heeft vorig jaar voor het gehele project, laan èn plantsoen, een budget van 728.000 gulden vrijgemaakt. Voor het onderhoud kan jaarlijks 36.000 gulden worden uitgegeven. Naar verwachting zal de deelraad nog vóór de zomer het ontwerp van B plus B goedkeuren. Een kroon op het werk, meent wethouder Wals.

“Wat Wals tot nu toe heeft gepresenteerd is zeker geen kroon waard”, vindt een verontwaardigde Fluks, “en dat wordt het nooit als het plan van Van Eyck in de prullenmand verdwijnt en de binnenberm een tochtig weiland blijft.”

MAO gaat door met de strijd. De spandoeken zijn vanuit de opslag van het GEB teruggebracht en als het aan de actievoerders ligt zullen ze vandaag weer worden opgehangen. Veiligheidshalve niet tussen de lantarenpalen, maar tussen de bomen. "Geen gezeik, wij willen Aldo van Eyck' moet de deelraad alsnog op andere gedachten brengen.