De hedendaagse beul werkt met afstandsbediening

The execution protocol, zondag, Ned. 3, 21.48-23.12u.

De hedendaagse beul is een bureaucraat. Dat is de boodschap van een documentaire The execution protocol die Stephen Trombley maakte over de doodstraf in de moderne strafinrichting van Potosi in de Amerikaanse staat Missouri. Centraal in zijn reportage staat een team middelbare heren rond een tafel die minutieus de details doornemen van de “executietechnologie”. De term is afkomstig van een zekere Fred Leuchter die een “dodelijke injectie machine” ontwierp om de gaskamer te vervangen. Alles is ingericht op “een glad verloop”, zegt de directeur van het gesticht, die er fijntjes op wijst dat de eigenlijke terechtstelling “via afstandsbediening” plaatsvindt.

De reactie van een ter doodveroordeelde: “als mijn tijd komt zou ik willen dat de executie gruwelijk is. Niet omdat ik zo begerig naar straf ben, maar omdat ik hoop dat het misschien een ander down the line helpt”. Daarmee doelt hij niet op de gepretendeerde afschrikwekkende werking van de doodstraf, maar op het besef “dat ook dit moord is: laten de officiële getuigen maar beschrijven hoe het tien of elf minuten duurde voordat ik stikte terwijl mijn ogen uit de kassen puilden”. Het is overduidelijk geen fijne jongen die dit zegt (er zitten alleen maar moordenaars in Potosi) maar de vraag is er niet minder klemmend om: hoe kan een beschaafde staat zich verlagen tot de wet van de jungle?

Trombley verkent het antwoord aan de hand van een registratie van de manier waarop het gevangenispersoneel toewerkt naar een executie (het vooroverleg, het testen van de machine, de procedure nadat het executiebevel binnen is) en zet dit af tegen gesprekken met een drietal kandidaten. Een belangrijke factor blijft echter buiten beschouwing, het justitiële systeem dat de dodencellen in Amerika voorziet van een niet aflatende stroom veroordeelden. De oplegging van de doodstraf in de Verenigde Staten staat in een geur van raciale discriminatie en bewijsfouten. Zojuist werd in Alabama een zwarte man na zes jaar uit de dodencel ontslagen omdat zijn veroordeling wegens het ombrengen van een 18-jarig blank meisje bleek te zijn gebaseerd op meinedige verklaringen en het achterhouden van ontlastend materiaal. Een wrang detail: de jury had geadviseerd tot levenslang maar de rechter had daar de doodstraf van gemaakt.

Niet bekend

De druk op de injectieknoppen waarmee de film besluit is slechts een proef. Potosi is er klaar voor. Zolang niemand maar echt verantwoordelijk is. Het geeft te denken dat de doodstraf het daar zozeer van moet hebben.