Tango mortale

Vanuit de coulissen links het toneel op wankelend, half verdoofd lijkt het wel, alsof hij net een klap op z'n kop heeft gehad (of heeft hij soms gedronken?): Benny Joy, ”unsung hero of rock 'n' roll' uit Tampa, Florida, die met dikke tong en zoekend naar woorden, voor een in de gauwigheid in een Argentijns restaurant geronseld orkestje uit begint te zingen: I'm doubt . . . ful . . . of . . . your.. . lo-ove.

En tegelijkertijd, ingeleid door strijkers die kordaat een strenge, bijna ascetische tango plukken, opkomend van rechts: Betty Lavette, vergeten soulheldin uit Detroit, Michigan, met een stem waarin je de scherven van haar gebroken hart langs elkaar kunt horen schuren. Let me down easy / for your love for me has gone./ Let me down easy / since you feel to stay is wrong.

Maar dit is geen duet: Benny, de jongen met de kuif, het dopneusje en de van Elvis afgekeken opgetrokken bovenlip, kan aan zijn kant van het toneel de bede van Betty zelfs niet horen. Als een door de indianen voor dood achtergelaten cowboy strompelt hij, alleen nog gestut door het logge marsritme van twee slaags geraakte gitaren, ijlend door de woestijn van zijn eigen verdorde ziel. Zijn tekst is zo goed als onverstaanbaar, sleept als een loden bal achter zijn stem aan. Zijn eind jaren vijftig tussen twee rillerige rockers opgenomen tango is die van geitenhoeders op de pampa's, waar de partners met hun blote voeten over de grond schrapen en af en toe abrupt het hoofd in de nek werpen of vol minachting afwenden - alsof ze elkaars geur niet kunnen verdragen.

Ook Betty danst alleen: zij is de kleine ballerina tegenover Benny's tinnen soldaat, magnetisch gevangen gehouden op de spiegel van een ijsballet. De muziek, die haar wanhopige pirouetten aanzwengelt en als een spottende echo van de lege tribunes weerkaatst, werd zo lijkt het, jaren eerder dan de stem op de band gezet door een anoniem orkest, waarvan de strijkers als ijle spookverschijningen in steeds wijdere kringen om Betty heen schaatsen. Ze bevindt zich in het stadium van de laatste wensen, probeert nog even de schijn van zoniet waardigheid dan toch redelijkheid op te houden. When you pass by me / say hello once in a while / When you pass by me BABY (luister je wel?), / does it hurt so much to smile? / We promised we'd still be friends / till the very end. Op haar knieën, met geknakte nek en slap langs haar lijf neerhangende armen glijdt ze als een stervende zwarte zwaan over het ijs. I'm beggin' you baby, let me down real easy.

En dan voltrekt zich voor onze oren het drama waar ze over zingt. De orkestband loopt ten einde en wordt langzaam maar zeker weggedraaid, de stem van Betty als een drenkeling in een draaikolk wild tegenspartelend met zich meevoerend.

Please, plea-ease, plea-ea-ease, haar smeken geldt nu niet langer alleen de man die haar heeft laten vallen, maar een ieder die - ook vijfentwintig jaar later nog - machteloos en ontzet moet toehoren hoe zij in stilte oplost. Je rent nog naar je versterker om de volumeknop verder open te zetten, maar wanneer die aan het eind van de schaal is gekomen, ontglipt ze je definitief.

Het is het gevoel dat Orpheus gehad moet hebben, toen hij zich, tegen alle afspraken in, op weg naar boven uit de Onderwereld omdraaide en moest toezien hoe de schim van zijn geliefde Eurydice werd teruggezogen naar het Dodenrijk. Strompelend zal hij de Uitgang bereikt hebben, waar Cerberus hem waarschijnlijk nog een hap uit zijn broek heeft gebeten en Charon hem een dreun met zijn roeispaan verkocht, voor hij buiten de wereld weer onder zijn voeten vond. Iets soortgelijks zal, gezien de toestand waarin we hem hierboven aantroffen, Orpheus' collega Benny Joy overkomen zijn, die immers ook twijfelde aan de kracht van de liefde, en licht groggy aan de laatste tango begonnen is. De tango zoals die gedanst wordt door de toreador en de stier vlak voor de coup de grâce, en waarvan de choreografie door Lee Marvin gebruikt is in de slotscène van de film The Killers van Don Siegel. ”Lady, I haven't got the time', waren daarin zijn laatste woorden, en dood was Angie Dickinson. Dronken van zijn eigen sterven komt hij naar buiten. Twee wankele passen voorwaarts over het tuinpad en zijn benen begeven het. Het is alsof hij plotseling tot zijn middel door het ijs zakt. Moeizaam, wadend tegen een onzichtbare stroom in, komt hij overeind, doet twee stappen terug en weer drie vooruit, staat stil. Vormt met de vingers van zijn rechterhand een pistool, strekt zijn arm, haalt achterovervallend de imaginaire trekker over en slaat tegen de grond.