Sofia stuurde criminelen als blauwhelmen naar Cambodja

PHNOM PENH, 19 MAART. Bulgarije heeft veroordeelde misdadigers opgenomen in zijn contingent voor de vredesmacht van de Verenigde Naties in Cambodja, UNTAC. Dat heeft de bevelhebber van de UNTAC-troepen, generaal John Sanderson, deze week toegegeven.

Na aanhoudend wangedrag van het 765 man sterke Bulgaarse korps heeft Sanderson inmiddels ingegrepen. De hele Bulgaarse militaire top in Cambodja is vervangen en een deel van het bataljon is voortijdig naar huis gestuurd.

Het Bulgaarse bataljon is niet het enige dat in Cambodja over de schreef is gegaan maar wel het meest beruchte. “Eerst komen de Bulgaren, dan een hele tijd niets en dan pas een aantal anderen”, zegt een Nederlandse VN-functionaris.

Bulgabatt I, de codenaam voor het eerste Bulgaarse bataljon, arriveerde in juni van het vorige jaar. Bulgarije kreeg de verantwoordelijkheid over de provincies Kandal en Kompong Speu. Sofia had bij de recrutering van Bulgabatt het eigen leger gepasseerd. In plaats daarvan was vrijwilligers gevraagd te solliciteren naar de lucratieve post van zes maanden dienst in het verre Cambodja.

De samenstelling van het bataljon bleek rampzalig te zijn. De meeste leden hebben weliswaar ooit hun militaire dienstplicht vervuld - volgens eigen Bulgaarse opgaven in vrijwel alle gevallen langer dan tien jaar geleden. Maar zij hebben sindsdien geen enkele militaire ervaring meer opgedaan.

Bovendien heeft de Bulgaarse regering het niet als een bezwaar gezien om mensen met een strafblad naar Cambodja te sturen, volgens UNTAC-bronnen om gevangeniskosten uit te sparen. Het resultaat was ernaar.

In Kompong Speu, de hoofdstad van de gelijknamige provincie, zijn de Bulgaren "als beesten te keer gegaan'. Openbare dronkenschap, vechtpartijen, jacht op Cambodjaans vrouwelijk schoon, agressie jegens de bevolking en wedstrijden met VN-wagens waren aan de orde van de dag.

Stephan Nikolov, de huidige commandant van het Bulgaarse bataljon, geeft op zijn hoofdkwartier in Kompong Speu de aantijgingen met het schaamrood op de kaken toe. “Het spijt mij het te moeten zeggen, maar de geruchten kloppen.” Hij schuift Sofia de schuld in de schoenen: de Bulgaarse regering zou uit politieke overwegingen het onder de communisten gevormde leger links hebben laten liggen.

UNTAC heeft officieel tot nu toe weinig informatie verschaft over het Bulgaarse contingent. Maar deze week zei generaal Sanderson dat hij de voorganger van Nikolov, Christo Starev, dringend heeft verzocht maatregelen te nemen tegen zijn manschappen. De bevelhebber van UNTAC kan bataljonscommandanten niet bevelen, maar zijn "adviezen' worden doorgaans wel opgevolgd.

Bulgarije heeft in een reactie op de reprimande van Sanderson zijn fout ingezien: Starev en zijn chef-staf zijn teruggehaald. In januari werd Bulgabatt I vervangen door Bulgabatt II, dat wel uit beroepsmilitairen bestaat. Dit betrof weliswaar een normale wisseling van de wacht, maar van Bulgabatt I waren 89 man wegens wangedrag al eerder naar huis gestuurd terwijl 260 er zelf voor kozen hun tijd in Cambodja niet uit te dienen.

In Phnom Penh is met de gedachte gespeeld het Bulgaarse bataljon in zijn geheel op te heffen, maar de VN-top voorzag te veel complicaties en accepteerde de Bulgaarse beloften van beterschap. Nikolov zegt dat ook de Cambodjaanse bevolking de Bulgaren ter verantwoording heeft geroepen. “We bouwen nu scholen voor ze en we hebben de beste dokters uit Bulgarije laten overkomen om zieke Cambodjanen te helpen”, zegt Nikolov. Daarmee hoopt hij de harten van de mensen te winnen. Hij verspreidt ook toeristische folders over Bulgarije. “Wie weet willen de Cambodjanen nog eens bij ons op skivakantie komen.”