Slowaakse regering in grote problemen door ontslag van minister

PRAAG, 19 MAART. De regering van de Slowaakse premier, Vladimir Meciar, verkeert sinds gisteren in een dubbele crisis nadat de minister van economische zaken, Ludovt Cernák, zijn ontslag heeft ingediend uit protest tegen de benoeming van de militair Imrich Andrejcák tot minister van defensie.

Cernák is de enige minister in het Slowaakse kabinet die niet behoort tot Meciars HZDS (Beweging voor een Democratisch Slowakije), maar tot de Slowaakse Nationalistische Partij (SNS), die de HZDS een meerderheid in het parlement bezorgt. De SNS had al eerder aangekondigd haar medewerking aan de HZDS te zullen opzeggen als Andrejcák zou worden benoemd. De partij acht het onaanvaardbaar dat een militair wordt benoemd als hoofd van het ministerie van defensie.

Generaal Andrejcák, de vroegere minister van defensie van de Tsjechoslowaakse federatie, wordt echter bovenal verweten dat hij in 1989, aan de vooravond van de "fluwelen revolutie', als hoog officier plannen heeft voorbereid om het leger te laten ingrijpen tegen de studentenprotesten in Praag. De benoeming van Andrejcák was voor Cernák de druppel die de emmer deed overlopen. De SNS noemt de benoeming een typisch voorbeeld van de “politieke intolerantie” van de HZDS, die zich kennelijk niets aantrekt van de opvattingen van de andere partijen.

Het tweede deel van de crisis wordt gevormd door het al enkele maanden woekerende conflict tussen premier Meciar en zijn minister van buitenlandse zaken, Milan Knazko. Nadat deze begin vorige maand te horen had gekregen dat hij moest opstappen omdat zijn ministerie “de zwakste schakel in de Slowaakse regering” zou zijn, liet Knazko weten dat hij dat alleen zou doen als de nieuwe Slowaakse president, Michal Kovác, hem dat zou bevelen. Hoewel de president de afgelopen weken voortdurend heeft geaarzeld en nog pogingen heeft gedaan deze hete aardappel door te schuiven naar het - eveneens splinternieuwe - constitutionele hof, lijkt het sinds gisteren onvermijdelijk dat Knazko plaatsmaakt voor een opvolger. Toen liet de president namelijk weten dat als Knazko niet zou aftreden, de premier dat zelf zou doen. En zoiets zou natuurlijk ondenkbaar zijn. Hoewel zijn populariteit vorige maand in vergelijking met januari opnieuw is gedaald, van 34 naar 25 procent, is Meciar nog steeds veruit de meest populaire politicus.

Als kandidaat voor de opvolging van Knazko wordt Jozef Moravcik genoemd, de man die minister van buitenlandse zaken was in het federale kabinet dat in de tweede helft van vorig jaar de liquidatie van Tsjechoslowakije moest afhandelen.

Maar of Meciar daarmee veel eer zal inleggen moet worden betwijfeld. Knazko - dat heeft zelfs president Kovác na een bezoek aan het ministerie van buitenlandse zaken in Bratislava moeten toegeven - had zijn zaakjes daar goed op orde, wordt binnen en buiten Slowakije gewaardeerd als kundige en charmante gesprekspartner en wist Slowakije in het Westen een gunstig imago te geven. Het wekt dan ook verwondering als zijn beoogde opvolger Moravcik verkondigt, zoals hij gisteren deed, dat hij “extra accenten op bepaalde dingen” zal leggen. Hij noemde in dat verband de toetreding tot de NAVO - terwijl de nieuwe minister van defensie, Andrejcák, bij zijn ambtsaanvaarding nu juist zei dat het “irrelevant” is bij welke militaire structuren Slowakije zich aansluit. Dat laatste lijkt meer in de lijn van de premier, wiens politieke oriëntatie eerder oost- dan westwaarts is gericht.

In het politieke catch-as-catch-can in het onafhankelijke Slowakije, een staat die nog geen tachtig dagen oud is, lijkt langzamerhand niets meer te dol. Maar zeer goed denkbaar is dat Meciar zich opnieuw uit de crisis zal weten te wurmen. Over het verlies van coalitiepartner SNS is heen te komen - tenslotte beschikt de HZDS over 74 van de 150 zetels - en de SDL (Partij van Democratisch Links), de hervormde communisten, stemt toch al meestal met de HZDS mee. Veel van de HZDS-leiders zijn voormalige communisten die een nationalistisch gezicht hebben opgezet. De oude kameraden lijken elkaar in Slowakije weer te hebben gevonden.