Schrijversblok

Ik ga met mijn schrijfonderwijs van een verkeerde veronderstelling uit, sterker nog, ik kan mijn ontslag wel aanbieden, tenminste als H.J.A. Hofland gelijk heeft. In CS literair 12/3 beweert hij dat niet iedereen kan leren schrijven: "Wie slecht schrijft kan het wel beter leren door het meer te doen maar goed wordt het nooit.'

Het elitaire in deze opvatting bevalt me niet. Vroeger, zoals in de tijd van Du Perron, was het idee van een natuurlijke elite wijdverbreid. Het wekte toen wrevel dat Elsschot, die in "Achter de schermen' laat zien hoeveel moeite die ogenschijnlijk "vlotte stijl' hem kost, het mysterie van zijn "natuurlijke' talent ontsluierde. Du Perron wilde het stuk niet in Forum plaatsen. "Ik ben soms toch wel bang dat we een beetje in de commis-voyageurstoon belanden, met al die "frischheid' ', was zijn reactie op de onderneming van Elsschot, die er zelf over zei: " 't Geeft een gevoel alsof een dokter zijn eigen buik onderzoekt.'

Na de Tweede Wereldoorlog - het sterkst in de jaren zeventig met "de democratisering' - werd het aangeboren, natuurlijke talent minder vanzelfsprekend. Het werd bijna taboe over de nature van talenten te reppen zonder te benadrukken dat alles bepaald wordt door de juiste nurture. De hetze van Piet Grijs tegen Buikhuizen was een typisch produkt van die tijd en omdat het over misdadige talenten ging, maakte hij er zelfs een Kruistocht van.

Maar valt Hofland nu terug op de vooroorlogse opvattingen over talent? Ja. Hoewel hij het elitaire standpunt relativeert met een noodgreep. "Iemand die niet kan schrijven, kan wel een boek maken, want een boek maken kan worden geleerd.' Ik dacht even dat hij van onderwerp veranderde en over typografen of over samenstellers van bloemlezingen begon, maar Hofland meent serieus dat hij met de tegenstelling "maken' versus "schrijven' de kwestie heeft opgelost. In het eerste geval knutselt iemand, met behulp van allerlei attributen en handigheidjes, een roman of verhaal in elkaar. En dat is natuurlijk niet "echt'. Waarom niet? Omdat echt schrijven die hyperindividueelste expressie etc. moet blijven? Jammer dat Hofland zich zo gemakkelijk tevreden stelt met de oude mystificaties. Alsof "echte' schrijvers geen hulpmiddelen nodig hebben.