Het kapitalisme roept in Hasselt verbittering op

HASSELT, 19 MAART. Bij de fabriekspoort van Philips in het Belgische Hasselt staat een bungalowtent. Vrouwen en mannen, die vandaag de elfde dag in staking zijn tegen de voorgenomen ontslagen, zitten er op een kluitje om zich tegen de wind te beschermen en vervloeken het kapitalisme, want dat heeft, zeggen ze, hen in deze omstandigheden gebracht. Soms brengen ze een bommetje tot onploffing opdat de buitenwereld weet dat hier een sociale actie aan de gang is. Op de weg smeult een vuurtje en ligt een stapel autobanden ter verbranding. Aan het gesloten hek hangt naast de vlaggen van de vakbonden, die de staking ondersteunen, een spandoek: “Philips weg met ons geld, ons zweet wordt niet geteld.”

Het onderschrift bij een verkeersbord, dat tot een maximum snelheid van 20 kilometer maant, is meer dan symbolisch: “Stop bij vertrek personeel einde werktijd.” De verbittering is groot. Ze heet Monica Latacz, ze is 36 jaar en ze is gekleed in een jack, waarvan het rood even fel is als haar boosheid. Ze werkt 20 jaar bij het bedrijf op de afdeling waar de läseroptics worden gemaakt. “Ik heb altijd mijn job gedaan alsof ik mijn eigen kind aan het verzorgen was, maar de laatste jaren kregen we de ene ontgoocheling na de andere te verwerken. Nu geloof ik niets meer van wat ze allemaal vertellen. We hebben ons steeds aan de omstandigheden van het bedrijf aangepast, we beperkten ons in onze looneisen, we bezuinigden waar we maar konden en als dank krijg je nu een dolksteek in de rug. Ons werk gaat naar de lageloonlanden, machines die aangekocht zijn met geld van de overheid verdwijnen en dan ook nog solidair zijn met de mensen in het oostblok die het slechter hebben dan wij? Ja, merci hè”.

Ze ziet evenals haar medestakers de toekomst somber in: in de streek verdwijnen de laatste tijd meer banen dan dat er nieuwe komen. “We gaan hier de armoede tegemoet, want we zijn veroordeeld tot de dop, zoals we hier de werklozensteun noemen”.

Sinds begin vorige week bekend werd dat Philips in het kader van de verdere afslanking van de onderneming met tussen de 10 en 15 duizend banen wereldwijd, het komende anderhalf jaar tenminste 800 van de nog ongeveer 2000 arbeidsplaatsen bij de Hasseltse vestiging wil gaan afstoten, is het personeel in staking. In Hasselt is een onderdeel van Consumer Electronics gevestigd, de achillespees van het concern. De oorzaken van de sanering zijn volgens Philips: grote overcapaciteit, voortdurende prijsdalingen en moordende concurrentie. 's Morgens melden de werknemers zich bij de fabriek. Dan krijgen ze te horen welke acties de komende uren en dagen zijn te verwachten en dan gaan ze weer op huis aan. Van half vijf in de ochtend tot elf uur in de avond blijft een afvaardiging aan de fabriekspoort achter: op piket, zoals ze hier zeggen.

De voornaamste eis is: behoud van de 800 banen en als dat dat niet lukt in ieder geval een overbrugging naar het pensioen van werknemers van 50 jaar en ouder en de garantie dat de nog resterende werkgelegenheid in stand zal worden gehouden. Afgevaardigde Romain Corthouts van de katholieke vakbond ACV: “Dit is de vierde sanering in vijf jaar tijd; de vorige hebben we over ons heen laten gaan, maar nu is het welletjes. Vandaar deze staking anders bestaat deze vestiging over twee jaar niet eens meer. En dan te bedenken dat Hasselt ooit stond aangeschreven als het wereldcentrum voor de ontwikkeling van produkten”.

In 1955 startte Philips in Hasselt met 500 man. Wie een personeelslid op de kop wist te tikken, kreeg een waardebon voor een strijkijzer. In 1970 werd met 5000 arbeidsplaatsen de top bereikt. Daarna ging het - met een korte opleving in 1986 - alleen maar bergafwaarts. De 50-jarige groepschef Raimond Vansnick (36 dienstjaren): “Al jaren zagen we dat het de verkeerde kant op zou gaan en herhaaldelijk hebben we de leiding daarvoor gewaarschuwd. De top is altijd veel te zwaar geweest. Op een gegeven moment werd de fabriek opgedeeld in vijf units. Boven elke unit zijn leidinggevenden komen te staan. Dan heb je nog weer wat hoger de leiding van Philips België in Brussel en uiteindelijk de top in Eindhoven. Al die mensen moeten dik worden betaald en daarmee is een macht aan geld over de balk gegooid. Bovendien werden er machines gekocht, die korte tijd later weer overbodig bleken. In 1983, toen we met de produktie van de compactdisc begonnen, werd er een inpakstraat geïnstalleerd waarmee 80 miljoen franks gemoeid was, maar die eigenlijk nooit goed gedraaid heeft. Van de 400 miljoen franks, die de Vlaamse regering vorig jaar stak in de ontwikkeling van de CDI, de compactdisc interactief, in de hoop dat de werkgelegenheid kon worden behouden, werden machines gekocht voor het maken van chips, maar die hebben ook nooit echt gerendeerd”.

Als er voor maandag geen resultaten zijn in de onderhandelingen met de directie, gaan de Hasseltse werknemers alle Philipsvestigingen in Vlaanderen langs om hun collega's op te roepen voor een mars naar Eindhoven. “Dat zal een stuk grimmiger worden dan twee jaar geleden, toen we demonstreerden voor het behoud van werk in Leuven. Ze zullen er in Eindhoven van lusten”, voorspellen de stakers. “Dan gaan we kamperen in het kantoor van de hoogste baas Timmer”.