Benvloeding afweer helpt misschien tegen multipele sclerose

Multipele sclerose is een autoimmuunziekte waarbij door onopgehelderde oorzaak antilichamen gevormd worden tegen het eigen myeline, de stof die als een mantel rond de zenuwvezels ligt en die noodzakelijk is voor een goede geleiding van elektrische prikkels in de zenuw.

Als multipele sclerose opflakkert kan de gestoorde zenuwgeleiding een heel scala aan uitvalsverschijnselen opleveren, waarbij bijvoorbeeld het zien en het voelen gestoord raken of verlammingen optreden. Autoimmuunziekten, zoals multipele sclerose, worden meestal behandeld met middelen die de afweer onderdrukken, zoals steroïde hormonen. Het nadeel van dergelijke stoffen is dat het immuunsysteem dan ook slechter reageert op allerlei infecties. Verder hebben steroïde hormonen andere bijwerkingen, zoals stijging van de bloeddruk en botontkalking.

Men zoekt al jaren naar alternatieve middelen die specifieker werken en minder bijwerkingen hebben. Recent zijn er een aantal nieuwe methoden ontwikkeld die als voordeel hebben dat alleen de ongewenste immuunreactie wordt onderdrukt. Zo worden er met de recombinant DNA-methode monoklonale antilichamen gefabriceerd die alleen de tegen myeline gerichte afweercellen helpen vernietigen. Een eenvoudiger methode staat beschreven in Science van 26 februari. Het principe werd al in 1911 bedacht. Toen liet H. Gideon Wells zien dat de overgevoeligheid voor bepaalde stoffen (zoals die bijvoorbeeld vrijkomen bij insektenbeten) kan worden onderdrukt door deze eiwitten via het voedsel toe te dienen. Het lichaam wordt dan op den duur tolerant voor dergelijke vreemde eiwitten en reageert er niet meer op. Het is natuurlijk ook niet de bedoeling dat het telkens reageert op eiwitten die met het voedsel in het lichaam binnenkomen, want dan zou leven niet goed voorstelbaar zijn. Hoe deze "orale tolerantie' precies ontstaat is overigens nog steeds onduidelijk, maar de afgelopen jaren is aangetoond dat een dergelijke behandeling bij muizen een ziekte kan onderdrukken die sterk lijkt op multipele sclerose (experimental autoimmune encephalomyelitis, EAE). Bij deze muizen traden er geen bijverschijnselen op.

Diezelfde techniek is nu op 30 patiënten met multipele sclerose uitgetest. De helft slikte dagelijks een capsule met myeline bij het eten en de andere helft kreeg een placebo. Na één jaar bleken 6 van de 15 patiënten in de myelinegroep een aanval te hebben doorgemaakt tegen 12 van de 15 in de placebogroep. Ondanks deze goede resultaten bleven er toch nog een aantal vragen over. In de myelinegroep zaten 8 mannen en 7 vrouwen. De 6 patiënten in de myelinegroep die toch nog aanvallen kregen waren vrouwen en bovendien bezaten die vrouwen allemaal op hun cellen het eiwit HLA-DR2. Van dit eiwit is bekend dat het de gevoeligheid voor multipele sclerose verhoogd. Bij de mannen waren er slechts 2 met HLA-DR2. Of dit toeval is of wel degelijk iets te betekenen heeft kon uit dit kleine onderzoek niet worden opgemaakt. Bij dieronderzoek bestonden dergelijke verschillen niet. De resultaten zijn zo interessant dat er nu een grotere en beter opgezette studie moet komen.