Topambtenaren: 4 miljard korten in 1994 is voldoende

DEN HAAG, 17 MAART. Het kabinet hoeft de negen miljard gulden die in 1994 moet worden bezuinigd slechts voor de helft in te vullen met "echte', structurele bezuinigingen. Dit adviseert de Centraal Economische Commissie (CEC), een college van topambtenaren.

Minister Kok (financiën) zei onlangs dat hij met het oog op de economie en de werkloosheid niet te veel wil bezuinigen. De CEC vindt handhaving van de tekortnorm van het regeerakkoord (in 1994 maximaal 3,25 procent) wenselijk. Maar de Commissie “realiseert zich dat bij het bezuinigen niet uitsluitend financieel-economische wenselijkheden doorslaggevend zijn. De bestuurlijke mogelijkheden tot realisatie vormen een randvoorwaarde.”

De CEC vindt daarom volgend jaar een bezuiniging van vier miljard gulden aan "echte', structurele bezuinigen verantwoord. Een inspanning gericht op méér blijft echter wenselijk.

Opmerkelijk is de kritiek van de CEC op het belastingtarief in de eerste schijf. De commissie stelt dat dat tarief sinds 1990 is opgelopen van 35,5 procent richting 40 procent. Een verlaging is volgens de CEC dringend gewenst. Bij de ombuigingen moet het accent liggen op de “consumptieve overdrachten”. “Anderzijds zou kunnen worden bezien of, en zo ja, hoe de economische infrastructuur sneller dan voorzien kan worden verbeterd.”

In welke mate op diverse posten moet worden bezuinigd, geeft de CEC niet aan. Wel stelt zij dat bij de overheidsuitgaven “de band tussen genieten, kiezen en betalen” moet worden verscherpt. Dat kan bijvoorbeeld door een striktere toepassing van het profijtbeginsel.

Bij de volkshuisvesting kan worden bezuinigd op subsidies, zowel de subsidies voor woningen als de subsidies aan burgers. De CEC noemt ook een verlaging van de subsidies voor het openbaar vervoer, de subsidies voor onderwijs waarvoor geen leerplicht geldt, en de subsidies voor cultuur, vorming, recreatie en rechtshulp. In de sfeer van de gezondheidszorg pleit de CEC voor een de invoering van eigen risico's en eigen bijdragen. Ook zou het ziekenfonds minder geneeskundige diensten moeten financieren. De CEC pleit bovendien voor een “aanpassing” van de tarieven van de specialisten.

Pag 3: Commissie: fors verlies koopkracht van minima

Het ministerie van financiën verwacht dat de lastendruk volgend jaar uitkomt op 54,0 procent van het nationale inkomen, ruim boven de norm van 53,6 procent. De tekortnorm van de Economisch en Monetaire Unie, die erop neerkomt dat in 1994 een tekort van 3,5 procent aanvaardbaar is, beschouwt de Centraal Economische Commissie als een “zijlicht”. Dit omdat een beperking van de schuldquote belangrijker is. Nederland zit nog ver boven de EMU-schuldnorm.

De CEC waarschuwt voor dreigende overschrijdingen bij de sociale zekerheid en de gezondheidszorg, à raison van twee miljard gulden in 1993 en drie miljard in 1994.

Binnen de sociale zekerheid zouden de uitvoeringsorganisaties voortaan met budgetten moeten werken, zodat hun functioneren beter kan worden gestuurd. Een bevriezing van de uitkeringen is volgens de CEC onvermijdelijk. De koopkracht van de sociale minima zal, zonder lastenverlichting, in 1994 volgens de CEC met twee tot drie procent dalen. Volgens de CEC moet het overheidsbeleid meer dan vroeger een “duidelijk onderscheid” maken tussen werkenden en niet-werkenden.

Volgens de CEC moet de verantwoordelijkheid van de overheid voor het economisch gebeuren “scherp worden afgebakend”. Zo kan zij niet alléén de arbeidsmarkt structureel verbeteren. “Ook de marktsector zelf moet initiatieven nemen.” De loonvorming moet “flexibeler” worden, bijvoorbeeld via winstdeling. Wel is het nodig dat de overheid het verschil tussen bruto loonkosten en netto loon, vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt, verkleint. Ook pleit de CEC voor een “terughoudende ontwikkeling” van het minimumloon, en voor ruimere ontslagregelingen.

Nederland verkeert volgens de CEC in een “groei-recessie”: er is nog steeds economische groei, maar veel minder dan twee jaar terug. Om de winsten op peil te houden, zal de modale werknemer in 1994 een koopkrachtverleis van 1,5 procent moeten lijden. De sociale uitkeringen zullen reëel 2 procent dalen.

De CEC vreest dat in 1994 niet alleen het tekort van het Rijk boven de norm van het regeerakkoord komt, maar ook de collectieve lastendruk.