Spoorwegbonden ruziën alleen via het fax-apparaat; Nederlandse Spoorwegen zijn "lachende derde'

UTRECHT, 16 MAART. Les 1 op de vakbondsscholen van de FNV en het CNV luidt: hou het front der vakorganisaties gesloten. Dat wil bestuurder Wim Korteweg van de Vervoersbond FNV en zijn collega Jaap van der Kamp van de Vervoersbond CNV niet erg lukken.

De spoorwegbonden liggen nu al met elkaar overhoop, terwijl de onderhandelingen over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor de Nederlandse Spoorwegen pas morgen beginnen. “Keer op keer slagen wij er niet in ordelijk en gecoördineerd onze inzet te bundelen, danwel onze beraadslagingen zorgvuldig te ordenen”, zo schreef Van der Kamp vorige week in een vertrouwelijk fax aan de Vervoersbond FNV en de categorale spoorwegbond FSV. En dat terwijl de belangen van de 28.000 NS-medewerkers juist nu op het spel staan.

Begin deze maand kondigde de directie van het spoorwegbedrijf aan binnen vijf jaar 3.500 banen te willen schrappen. De spoorwegen verwachten dit jaar een verlies van 100 miljoen gulden te lijden. De vakbonden eisten eensgezind de garantie van de NS dat er de komende vijf jaar geen gedwongen ontslagen vallen. Lang hield die eensgezindheid geen stand.

De Vervoersbond FNV zei vorige week ook genoegen te nemen met de "intentie' van de NS om gedwongen ontslagen te vermijden. De FSV reageerde furieus. Voorzitter Gerben Hardeveld had immers geen toestemming van zijn leden om de eis tot garantie te laten vallen.

De NS zagen geen kans de vakbonden op één lijn te krijgen en legden een eindbod op tafel. De uitkomst van het sociaal plan en het CAO-overleg werden aan elkaar gekoppeld. De kans dat NS flinke financiële concessies eisen in ruil voor een goed sociaal plan is hierdoor groter geworden.

Van de bonden is de Vervoersbond CNV het meest geneigd tot financiële handreikingen. Onderhandelaar Van der Kamp heeft als prioriteiten geen gedwongen ontslag en reparatie van het zogeheten WAO-gat. “Ik besef dat er dan niet veel overblijft.”

Voor de categorale bond FSV - in de wandelgangen ook "poenbond' genoemd - liggen de zaken anders. Geen gedwongen ontslagen staat bovenaan het lijstje met eisen, gevolgd door een loonsverhoging van 4,5 procent. “Al hebben de leden een marge in de looneis aangebracht”, aldus Hardeveld.

De ruziënde vakbonden communiceren bijna uitsluitend via het fax-apparaat. “En de NS zijn de lachende derde”, zegt voorzitter Hardeveld van de FSV. Werkgevers zullen ruziënde vakbonden tegen elkaar uitspelen en het resultaat voor de werknemersorganisaties is dan meestal niet om over naar huis te schrijven.

Vooral de Vervoersbond FNV en de FSV proberen elkaar vliegen af te vangen. “De een doet nog gekker dan gek”, concludeert Van der Kamp. De oorzaken voor de kinnesinne liggen onder meer in de macht van het getal. Waar in andere bedrijfstakken en ondernemingen veelal de FNV-bonden de grootste zijn en het dus voor het zeggen hebben, tellen de Vervoersbond FNV en de FSV nagenoeg hetzelfde aantal leden.

Ook hebben beide bonden nog een rekening te vereffenen. Vorig jaar leidden de CAO-onderhandelingen tot een staking van twee dagen in het hele spoorwegbedrijf. Uiteindelijk ondertekenden alleen de FSV en de Vervoersbond CNV de collectieve arbeidsovereenkomst. Korteweg zei destijds zich “vooral verraden te voelen door de FSV die een poencontract heeft afgesloten”.

Wordt de rekening van vorig jaar alsnog deze lente vereffend? Als dat het geval is moeten Korteweg en Van der Kamp terug naar hun vakbondsscholen en zal Hardeveld zich op een ander instituut moeten laten bijscholen.

Nederlandse Spoorwegen zijn lachende derde