Le Pen wil Nice als springplank

De Franse presidentsverkiezingen van 1995 werpen hun schaduw vooruit. Een aantal kandidaten wil via de parlementsverkiezingen van zondag een sprong maken naar het presidentschap. Jean-Marie Le Pen, de leider van het extreem-rechtse Front National, is daarom kandidaat in Nice.

NICE, 16 MAART. Op het plein van de school aan de Vieux Chemin de Gairaut staan 25 stoeltjes voor het spreekgestoelte, ruim voldoende om in de belangstelling op een koude verkiezingsavond te voorzien. De kandidate voor een zetel in de Nationale Vergadering begroet hartelijk de getrouwen, merendeels eenvoudige loontrekkers. Ze mogen haar allemaal welkom zoenen. Geneviève Assémat-Médecin, zuster van Jacques, de corrupte burgemeester van Nice die in 1990 naar Uruguay vluchtte om aan de Franse justitie te ontkomen, is de laatste van de Médecin-clan die tientallen jaren in Nice de macht uitoefende.

Op Geneviève zelf, 57 jaar, kwiek en welbespraakt, getrouwd met een bekende arts, is overigens niets aan te merken. Maar Geneviève staat alleen, ze vertegenwoordigt een tijdperk dat is afgesloten.

Enkele kilometers verderop, alweer in een school, aan de Avenue de Gairaut, is Jacques Peyrat zich daarvan bewust als hij zijn gehoor toespreekt. De belangstelling voor de kandidaat van het Front National is niet groter, maar telt wel meer bontjassen.

Het Front National is de grootste partij in Nice. Vorig voorjaar bij de regionale verkiezingen kreeg de partij van Le Pen er dertig procent van de stemmen. Maar dat is niet voldoende om een parlementszetel te winnen. Zowel Jean-Marie Le Pen, de "presidentskandidaat' van extreem-rechts, als Peyrat, die burgemeester van Nice wil worden, heeft straks in de tweede ronde, op 28 maart, de steun nodig van andere kiezers, die in de eerste ronde, op 21 maart, niet op hen stemmen. Voor beiden geldt dat een zetel in de Nationale Vergadering een belangrijke eerste stap kan zijn om hun respectieve aspiraties te verwezenlijken.

FN-kandidaat Peyrat, een advocaat die al lang in de lokale politiek actief is, heeft voorzichtig afstand genomen van "president' Le Pen, die zich in een ander kiesdistrict van Nice, het derde, kandidaat heeft gesteld. “U moet Le Pen vragen zijn taal te matigen, dat zou onze zaak ten goede komen”, zegt een bejaarde dame. Peyrat: “Mevrouw, ik heb het geprobeerd, maar het helpt niet. Le Pen heeft met zijn uitspraken (zoals die over de genocide op de joden in nazi-Duitsland: een "detail van de geschiedenis') een heel lexicon in de Franse politiek geïntroduceerd. Het is afschuwelijk.” Peyrat kent Nice beter dan Le Pen, de Bretonse vechtersbaas die bij Parijs woont: wie de belangrijke joodse minderheid in Nice bruskeert, bederft zijn politieke kansen.

Nice, met zijn ruim 400.000 inwoners, vaardigt vijf afgevaardigden af naar de Nationale Vergadering. Van de vijf kiesdistricten is het tweede (Nice-centrum) het belangrijkste. Wie hier, in het voormalige domein van Jacques Médecin, wint, maakt ook een goede kans om burgemeester van Nice te worden.

Peyrat en Geneviève Médecin hebben als belangrijkste tegenstander Christrian Estrosi, kandidaat namens de gaullistische RPR. De 39-jarige Estrosi maakte als een komeet politiek carrière nadat hij zijn tienjarige loopbaan als professionele motorsporter had beëindigd. Estrosi is een van de "Médécin-baby's' die in de voetsporen willen treden van de grote chef van weleer. Jacques Médecin noemde Estrosi half spottend een "motodidact'.

Maar evenals andere "baby's' is Estrosi besmet door het systeem-Médecin - de georganiseerde corruptie via zo'n 120 stichtingen en associaties die met belastinggeld werden gesubsidieerd en soms elkaar subsidiëerden. Estrosi en zijn echtgenote worden herhaaldelijk genoemd in de talloze schandalen die de justitie probeert te ontwarren.

Hij is niet de enige. Elf leden van de gemeenteraad - meer dan de helft van de huidige meerderheid - zijn wegens malversaties formeel in staat van beschuldiging gesteld, een record in Frankrijk. De bestuurscrisis is nog verergerd doordat de huidige 72-jarige burgemeester, de gaullist Honoré Bailet, vermoeid en ziek is. Een schoonzoon van Bailet is onlangs gearresteerd, verdacht van moord.

De gemeente Nice heeft een schuld van vier miljards francs, evenveel als de jaarlijkse begroting, en omgerekend per hoofd van de bevolking zeven keer zo hoog als de schuld van Parijs. Dertien procent van de beroepsbevolking is werkloos. De criminaliteit stijgt onrustbarend, niet alleen de kleine maar ook de grote.

“Het is dus niet verbazingwekkend dat het Front National in dit troebele water wil vissen”, zegt Jean-Marie Tarragoni, hoofdredacteur van Le Standard, een klein kritisch weekblad (oplage 4.000) dat de enige concurrent is van Nice-Matin, het bedaagde provinciale ochtendblad dat in Nice en Alpes Maritimes een monopoliepositie heeft. Na tientallen jaren "médecinisme' (Jean Médecin was burgemeester van 1925 tot 1965, daarna volgde zijn zoon Jacques hem op) verlangt de bevolking, moe van de schandalen, de complotten en de desinformatie, een nieuwe "chef'. Tarragoni: “We zijn hier dicht bij Italië, in dit "graafschap' heerst het machismo'.

De "generale staven' van RPR en UDF zijn minder bezorgd over het lot van het altijd rechts stemmende Nice dan over het aantal stemmen voor hun presidentskandidaten in 1995. “Estrosi levert mij 54 procent van de stemmen van Nice op in presidentsverkiezingen”, vertrouwde Jacques Chirac onlangs een medewerker toe.

Het "systeem-Médecin' besmette niet alleen de politiek, maar ook het lokale bedrijfsleven. Vooral de bouwsector was en is nog steeds afhankelijk van het stadhuis. De gemeente is ook de grootste verhuurder van sociale appartementen en woningen. In het debat over de toekomst van Nice heeft zich nu een “stem namens de lokale economie” aangemeld die om verklaarbare reden tot nu toe ontbrak. Jean Icart is een geslaagde industriëel (producent van koelapparaten) die pas twee maanden geleden besloot zich "onafhankelijk rechts' kandidaat te stellen.

Icart maakt een goede kans als afgevaardigde te worden gekozen in het vijfde kiesdistrict, een deel van de stad en het achterland tot aan de Italiaanse grens. De keurige veertiger, wiens vader ooit minister was en “die de politiek niet nodig heeft om fortuin te maken” (een uitspraak die veel kiezers aanspreekt), mag zich verheugen in de steun van Nice-Matin, dat na jaren "absolutisme' (Tarragoni) uit zijn schulp is gekropen en partij heeft gekozen voor deze "Monsieur Propre' (meneer Netjes). Als Icart in zijn opzet slaagt, krijgt hij wellicht de officiële steun van de UDF-partijleiding in Parijs. En daarmee zou hij de strijd om het burgemeesterschap kunnen aangaan, die in 1995 wordt beslist bij de gemeenteraadsverkiezingen.

De partij die dan als grootste uit de verkiezingen komt, krijgt ingevolge het systeem van in Frankrijk geldt, de helft van het aantal zetels in de gemeenteraad. De overige helft wordt naar rato verdeeld over alle partijen, inclusief de grootste, die daardoor verzekerd is van een meerderheid. Die meerderheid kiest de burgemeester. Aangezien het Front National in Nice en Alpes Maritimes de grootste partij is, blijft de kans groot dat extreem-rechts in 1995 - voor het eerst - aan de macht komt in een grote Franse stad. Daarom verwijt Tarragoni, die met zijn weekblad bijdroeg aan de val van Jacques Médecin, de grote rechtse partijen dat ze “Nice nog meer knock-out slaan”. Hij is niet de enige. Hoteliers, die anoniem willen blijven, vrezen dat het stempel Le Pen het toerisme in Nice geen goed zal doen.

Nice heeft dank zij de RPR en de UDF de keuze tussen de corrupte "Médecin-baby's' en een outsider (Jean Icart) die niemand kent, terwijl Le Pen op de loer ligt, aldus Tarragoni. Le Pen staat klaar om Nice, na Jacques Médecin, weer een echte chef te geven zoals de stad gewend was: Le Pen en uiteraard niet Peyrat, ook al is deze bij de lokale FN-aanhang populair. Maar ook voor de leider van extreem-rechts geldt, wat voor de generale staven van RPR en UDF doorslaggevend is: hoeveel stemmen en macht geeft Nice in de strijd om de opvolging van François Mitterrand.

Jacques Médecin wilde Nice de "mooiste stad van Frankrijk' maken. Nadat hij op 17 november 1989 wegens manipulatie in staat van beschuldiging werd gesteld voor een rechtbank in Grenoble, kwam hij ten val. Vanuit Punta del Este, een gerieflijke badplaats in Uruguay, betuigde hij vorig jaar nog zijn steun aan Le Pen. Tijdens deze campagne is niets van hem vernomen. Geneviève Médecin krijgt de stemmen van de laatste getrouwen, maar de politiek gaat verder, voorlopig dus tussen "slecht', "minder slecht' en Le Pen - als hij de kans krijgt.