Ernstige bedenkingen tegen reorganisatie politiebestel

DEN HAAG, 16 MAART. De steun voor de reorganisatie van het politiebestel zoals beoogd door het kabinet was vanochtend nog beperkt tot de coalitiepartijen CDA en PvdA. Vanmiddag zou de Tweede Kamer debatteren over de nieuwe Politiewet, die regelt dat de korpsen van rijks- en gemeentepolitie samengaan in 26 regionale korpsen. Het kabinet streeft ernaar dat de wet per 1 januari 1994 van kracht wordt.

De fracties van VVD, D66, Groen Links en SGP koesterden voorafgaand aan het debat nog ernstige bedenkingen tegen de politiewet.

Doel van de reorganisatie is de al jaren bestaande stammenstrijd tussen de korpsen rijkspolitie, van het departement van justitie, en gemeentepolitie, vallend onder Binnenlandse Zaken, te beëindigen. Een geïntegreerd politiekorps moet volgens het kabinet efficiënter en effectiever kunnen optreden. De gehele Kamer onderschrijft de doelstelling van het kabinet maar de oppositiepartijen twijfelen aan de wijze waarop het nieuwe politiebestel wordt vormgegeven.

De belangrijkste punten van discussie zijn:

De macht over de nieuwe politieorganisatie. Nederland wordt opgedeeld in 25 politieregio's. Daarnaast komt er een 26ste korps waarin voornamelijk dienstverlenende eenheden zijn ondergebracht voor de regionale politie. Aan het hoofd van de politieregio's staat een regionaal college waarin alle burgemeesters zitting hebben van de gemeenten die binnen de regio liggen. De burgemeester van de grootste gemeente is korpsbeheerder, dat wil zeggen voorzitter van het regionaal college. Het dagelijks bestuur over de politie ligt in handen van de korpschef. Daarnaast heeft de hoofdofficier van justitie het gezag in handen voor wat betreft de opsporing van strafbare feiten.

Korpsbeheerders, korpschefs, burgemeesters van kleinere gemeenten en officieren van justitie proberen nu een zo goed mogelijke uitgangspositie te verwerven. De oppositiepartijen in de Tweede Kamer vrezen dat gemeenteraden te weinig zeggenschap zullen hebben over het beheer van de politieorganisatie. Dit punt van de “democratische inbedding” van de organisatie wordt algemeen als het zwaarste verschilpunt aangeduid. Het kabinet probeert via allerlei beroepsmogelijkheden aan de bezwaren te gemoet te komen.

Het sterkteprobleem. Er zijn onvoldoende politieambtenaren. Dit probleem speelde al voordat in 1989 een begin werd gemaakt met de reorganisatie van het politiebestel. Vastgesteld werd dat er in de Randstad te weinig agenten waren, terwijl er in de provincies daarbuiten te veel waren. Zo begon de operatie van de spreiding van politiesterkte over het land. Die operatie valt nu samen met de reorganisatie van de politie. Intussen blijkt dat op het platteland veel bureaus worden opgeheven, dat aanrijtijden te lang zijn en dat het gevoel van onveiligheid toeneemt, terwijl de criminaliteit niet afneemt. Gesignaleerd wordt dat veel energie van de politiekorpsen wordt opgeslorpt door het vergaderen over de reorganisatie. De VVD heeft onlangs voorgesteld 1000 agenten extra aan te stellen om het sterkteprobleem aan te pakken. CDA-woordvoerder Van der Heijden zei vanochtend voor de radio dat de huidige organisatie eerst maar eens moet draaien met de beschikbare mensen, voordat er weer extra agenten worden aangesteld.

Het korps landelijke diensten. Hierin zijn ondergebracht de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI), de Algemene Verkeersdienst (AVD) in Driebergen, de luchtvaartpolitie en de waterpolitie. Daarnaast facilitaire diensten belast met de aangeschaf van kleding en apparatuur en zorg over honden en paarden. Het korps, waarvan minister Hirsch Ballin (justitie) korpsbeheerder is, wordt gezien als de “erfgenaam” van de vroegere Rijkspolitie. Oppositiepartijen, maar ook de PvdA, zijn er beducht voor dat dit korps weer zou kunnen uitgroeien tot de proporties van de oude Rijkspolitie.

De marechaussee. Dit legeronderdeel krijgt binnen de nieuwe wet belangrijke taken bij de handhaving van de openbare orde en de opsporing van strafbare feiten op de luchthavens. Principieel punt van discussie omdat na de Tweede Wereldoorlog was afgesproken dat alleen civiele politie met die taken zou worden belast. Daarnaast vraagt met name D66 zich af of de vervanging van de Dienst Luchtvaart op Schiphol door de marechaussee de beoogde efficiëntiewinst heeft geboekt.

De gehanteerde werkwijze bij de invoering van de Politiewet. De reorganisatie van het bestel gaat gelijk op met de totstandkoming van de wetgeving. Op dit moment bestaan er reeds politieregio's en zijn veel dingen die wettelijk nog moeten worden geregeld feitelijk reeds van kracht. Oppositiepartijen verzetten zich tegen deze “strategie van voldongen feiten”.

“Lelijk, niet vernieuwend” oordeelt de Amsterdamse politie over het nieuwe politielogo. “Het is gewoon oude wijn in nieuwe zakken” zegt de woordvoerder van de Amsterdamse regiopolitie. Waarom kunnen de regio's niet gewoon zelf hun huisstijl bepalen, vraagt hij zich af. Waarom zou Amsterdam afstand moeten doen van de drie Andreaskruisjes? Niet alleen in Amsterdam heerst ontevredenheid over het "gasfitterslogo', waarin de waakzaamheid van de politie getypeerd lijkt te worden door een wankel waakvlammetje. Elders is het vlammende wetboek al vergeleken met een tosti die in brand staat. Bij de regiopolitie in Flevoland zouden ze daarom graag het eigen vignet, een kiekendiefje, op de uniformen handhaven. In Flevoland bestaan ook praktische problemen met de nieuwe huisstijl. Politieauto's moeten strepen aan de voorkant krijgen, maar dat geeft bij het herstellen van de blikschade weer hogere kosten, aldus Flevoland. Het is allemaal tevergeefs. De ministers van binnenlandse zaken en justitie houden gewoon vast aan invoering van het logo.