De politieke partijen in Italiëkomen nu ineens geld tekort; "We hebben zelfs geen geld meer om postzegels te kopen'

ROME, 16 MAART. Nu de smeergeldstroom is opgedroogd komen de Italiaanse regeringspartijen in grote financiële problemen. Er is geen geld meer om huur en personeel te betalen, de schulden bij de telefoondienst lopen in de honderdduizenden guldens, en sommige partij-afdelingen kunnen zelfs geen postzegels meer kopen.

“We moeten bijna al onze bezittingen verkopen”, zei de socialistische leider Giorgio Benvenuto op de partij-vergadering gisteren. “De PSI wordt geconfronteerd met een buitengewoon zwaarwegend financieel tekort.”

Benvenuto, die vorig maand de van corruptie beschuldigde Bettino Craxi is opgevolgd als partijleider, verwees niet direct naar de smeergeldschandalen, maar het verband is voor iedereen zichtbaar. De uitstaande schuld van de socialistische partij beloopt volgens schattingen vanmorgen in de Italiaanse pers 180 miljard lire, ongeveer 220 miljoen gulden.

“In deze zalen komen we waarschijnlijk niet meer terug”, zei Benvenuto vol nostalgie tot de congresgangers in de voormalige Romeinse bioscoop Belsito, in de jaren tachtig partij gekocht als een vast vergadercentrum.

Het is niet het enige kantoor of ontmoetingscentrum dat de socialisten kwijtraken. In Rome is de huur van een paar kantoren opgezegd en moet iedereen weer terug naar de hoofdzetel aan de via del Corso. Daar is intussen sterk gesneden in het aantal interlokale lijnen, fax- en kopieerapparaten, en bovendien hangt de partij voor deze traditionele zetel een ontruimingsbevel boven het hoofd omdat sinds eind 1991 geen huur meer is betaald. In Milaan is de partij al uit zijn kantoor aan de centrale Corso Magenta gezet. Ook in veel andere steden moeten royale kantoren worden ingeruild voor bescheidener onderdak.

Net als het smeergeldschandaal treft deze financiële crisis de socialistische partij het zwaarst, maar ook andere partijen hebben grote problemen. “We hebben zelfs geen geld meer om postzegels te kopen”, klaagde Romano Forleo, de gynaecoloog die secretaris van afdeling Rome van de christen-democraten is.

Ook deze partij is in Milaan uit haar kantoor gezet omdat de huur niet was betaald, en is op grote schaal lokale afdelingen aan het sluiten of aan het verhuizen. Op het hoofdkantoor aan de piazza Gesù in Rome is een bezuinigingsprogramma begonnen waarbij het aantal werknemers daar, een jaar geleden nog driehonderd, met een derde moet verminderen.

De smeergeldschandalen betekenen een dubbele strop voor de partijkassen. Het verlies aan steekpenningen is een enorme aderlating: volgens een gangbare schatting is er jaarlijks voor vijftien biljoen lire, tegen de twintig miljard gulden, aan steekpenningen betaald aan partijen en afzonderlijke politici. Partijbestuurders klagen dat ook de vrijwillige bijdragen zijn teruggelopen, uit angst dat deze door de justitie als verdacht worden aangemerkt.

Bovendien is met name in de socialistische partij het ledental sterk gedaald. In Florence en Turijn inde de PSI vorig jaar van ongeveer vijftienduizend leden contributie. Dit jaar is dat aantal meer dan gehalveerd. In Cosenza, in de zuidelijke regio Calabrië, is een revolte begonnen tegen de Calabrese socialistische leiders die een oproep hadden gedaan om het lidmaatschap te vernieuwen. Van de 197 secties van de partij hebben daar slechts 17 gehoor aan gegeven, de rest weigerde. “We herkennen ons niet meer in de lokale leiders, aanhangers van Craxi, corrupte politici die in Rome wonen”, zegt Pietro Mancini, lid van een prominente generatie van socialisten in Calabrië.

Uit geldgebrek bezuinigen de partij op alle fronten, soms ten koste van de mensen die zij in dienst hebben. In Napels is het kantoor van de socialistische partij wekenlang bezet geweest omdat het personeel al een half jaar geen loon had ontvangen.

Veel partijen staan voor honderdduizenden guldens in het krijt bij de telefoondienst, een situatie die eerder deze maand is aangeklaagd door een consumentenorganisatie. Bij een gewone burger die niet betaalt wordt zonder pardon de lijn afgesneden, maar voor partijen gelden kennelijk nog steeds aparte regels, zo luidt de aanklacht. De telefoondienst verweert zich door te zeggen dat de partijen hebben beloofd hun rekeningen in de toekomst te betalen. De socialisten hebben in Rome volgens de consumentenorganisatie Codacons een schuld van ruim zevenhonderdduizend gulden, de sociaal-democraten staan voor meer dan achthonderdduizend gulden bij de telefoondienst in het krijt.

Dit geldgebrek bij de partijen onderstreept nog eens dat voorstellen om het ontvangen losgeld terug te laten betalen, op grote praktische problemen zouden stuiten. De erfenis van het smeergeldschandaal is niet alleen een moreel failliet van toonaangevende politici, maar een feitelijke failliet van de partijen.