Bewegingstheater van Holla niet zonder uitleg te begrijpen; De ziel op de gevoelige plaat

Voorstelling: Vuile zielen. Idee en regie: Karina Holla; muziek: Ernst Bechert; decor: Jan Klatter; spel: Barbara Duijfjes, Dries van der Post, Matthias Maat, Audrey Helwes. Gezien: 12/3 Brakke Grond Amsterdam. Aldaar t/m 20/3, daarna elders t/m 20/5.

Hoewel het achteraf nauwelijks meer is na te gaan, vraag ik me af wat ik van Karina Holla's nieuwe produktie Vuile zielen begrepen zou hebben als ik van te voren niet een korte inhoudsbeschrijving had gelezen. Ik ben bang dat ik er naar gekeken had als een kip naar het onweer. Toch zou voorkennis bij Vuile zielen niet zo'n grote rol mogen spelen: Holla's bijna tekstloze bewegingstheater doet een beroep op de fantasie en het vermogen ontroerd te worden. Wie desondanks haar beelden niet doorgrondt, krijgt het gevoel opgescheept te zijn met de verkeerde gebruiksaanwijzing bij een nieuwe aankoop.

Het aantrekkelijke decor van Jan Klatter verzacht het leed echter enigszins. Zijn grote houten bouwwerk heeft iets van een gigantisch driezijdig wijnrek, maar het stelt een desolate berghut in de sneeuw voor. Verse vlokken dwarrelen naar beneden, sfeervol belicht door Reinier Tweebeeke. Uit de speakers klinkt onheilspellende muziek van de Duitse componist Ernst Bechert. In het winterse landschap dwalen drie reizigers rond die om beurten en als bij toeval in de hut belanden waar een heremiet hen argwanend ontvangt.

Het gaat er vreemd aan toe bij Anton de heremiet. Een voor een trekt hij zijn gasten een kast in, waar ze zo te horen niet gelukkig zijn; op een ander moment ligt hij met twee van hen in een onontwarbare knoedel op de vloer en op weer een ander moment manipuleert hij hun bewegingen met zijn handen zonder hen aan te raken. Volgens een programmatoelichting is hij hier bezig de zielen van de reizigers vast te leggen op de gevoelige plaat. De Poolse schrijver en fotograaf Stanislaw Ignacy Witkiewicz (1885 - 1939) schijnt dat in zijn werk ook gedaan te hebben.

Afgezien van de vraag wat het eigenlijk inhoudt, zielen vastleggen op de gevoelige plaat, is het een feit dat Anton het beter niet had kunnen doen: na al zijn inspanningen wordt hij door de gasten in zijn eigen kast ondersteboven opgehangen. Het is een benauwend gezicht dat overigens wel doet beseffen tot welke fysieke prestaties de spelers in staat zijn. Matthias Maat (als Anton), Audrey Helwes, Barbara Duijfjes en Dries van der Post hebben een grote lichaamsbeheersing en zolang de toeschouwer niet probeert een betekenis te zoeken achter het spel, heeft het wel wat om te kijken naar hun soepele bewegingen en karikaturale dansjes.