Staken voor de WAO kán, maar liever niet te lang

GORINCHEM, 15 MAART. De stakers bij Mercon Steel in Gorinchem halen hun schouders op en zuchten. Sommige collega's zullen ze nooit begrijpen. De man die vorig jaar nog in het ziekenhuis aan de beademingsapparatuur lag, is aan het werk gegaan. Zijn collega die twee jaar geleden “ineens een heel koud scheenbeen” kreeg, is ook naar binnen gegaan. “Terwijl ze zo dicht bij de WAO zijn geweest.”

Voor de tientallen mannen en de enkele vrouw die bij Mercon Steel (200 werknemers) het werk hebben neergelegd, is reparatie van het zogeheten "WAO-gat' het voornaamste doel. Natuurlijk, iedereen kan arbeidsongeschikt raken. Maar in de metaal zit een ongeluk al snel in een klein hoekje. “Ik doe grondwerk, maar er is altijd een kans dat er een stalen balk op mijn been valt. En voor mijn collega's op de booreilanden is een goede regeling van levensbelang”, zegt een werknemer.

De man naast hem knikt. Vorig jaar werd hij, na 38 jaar in de metaalindustrie te hebben gewerkt, getroffen door een hersenbloeding. “Toen besefte ik dat de WAO van groot belang is.” De man is genezen, alleen zijn tong gehoorzaamt soms niet aan zijn wil. Alle metaalbedrijven in Nederland moeten volgens hem op slot. Het zou de enige manier zijn om de werkgeversvereniging FME te verplichten een regeling ter compensatie van de verlaagde WAO-uitkeringen voor alle 200.000 werknemers aan te bieden.

Het overgrote deel van de Mercon-medewerkers is minder stellig. “Diep in mijn hart weet ik dat verplichte reparatie van het WAO-gat voor alle werknemers in de metaal is een onmogelijke opgave”, zegt een van de stakende werknemers. Een aanvullingsregeling die alleen voor vakbondsleden geldt, vinden de meeste werknemers een moeilijke keuze. “Maar aan de andere kant profiteren die collega's al lang genoeg van mijn lidmaatschap mee.” Een enkeling bij Mercon Steel heeft aangekondigd zich niet te zullen herverzekeren. Ongelooflijk stom, vinden zijn collega's.

De handreiking van de vakbonden dat de 40-dienstjaren regeling - waarbij een werknemer na 40 dienstjaren in de grootmetaal met Vut kan - op termijn kan worden afgeschaft, heeft de nodige beroering onder de Mercon-medewerkers veroorzaakt. Ook de geëiste loonsverhoging van 2,5 procent vinden ze te weinig. Hun collega's in de kleinmetaal krijgen er dit jaar immers 4,75 procent bij. Dit is het gevolg van de tweejarige CAO die de bonden vorig jaar in deze bedrijfstak afsloten. Maar met kop en schouders steekt één probleem boven alle andere uit: de WAO.

De ommezwaai van onderhandelaar N. Broers van de Industriebond FNV stuit dan ook op weinig begrip. Broers zei vorige week te voelen voor een "dringende aanbeveling' aan ondernemers om een aanvullingsregeling voor de WAO op te zetten. De regeling moet gelden voor de vakbondsleden, de overige werknemers mogen zelf weten of ze meedoen.

De Mercon-werknemers heeft Broers' handreiking ook districtsbestuurder F. Szablewsky van de FNV-bond geschokt. “Broers is veel te ver gegaan. Als hij slechts met een dringende aanbeveling terugkomt, is de kans groot dat de leden hiermee niet instemmen. Dan kan Broers met zijn broek op de enkels terug naar de onderhandelingstafel.”

Dat Broers heeft gezegd “de WAO van ondergeschikt belang te vinden” kan Szablewsky nauwelijks begrijpen. “Waarvoor staan we hier dan?” De angst van de bonden dat acties grote schade toebrengen aan de bedrijfstak, vindt de districtsbestuurder overdreven. “Met sommige bedrijven gaat het slecht, maar het is nog niets vergeleken met de recessie van begin jaren tachtig.”

De mannen van Mercon Steel trekken daarbij hun wenkbrauw op. De grote order voor een booreiland is volgende maand afgewerkt en dan blijft alleen de bouw van een spoorbrug over. Voor het overige is de orderportefeuille leeg. Een 24-uurs staking zal Mercon Steel wel overleven, maar morgen hervatten de werknemers snel het werk. “Een dag staken voor de WAO is prima. Maar je moet bedenken dat er in deze tijd tien mannen voor mijn baantje staan te dringen. En dan denk je wel drie keer na voordat je het bedrijf voor langere tijd plat legt.”