Opschudding over fiscale voordelen van BBC-directeur

LONDEN, 15 MAART. Eerst was het de Kerk, toen wankelde het Koningshuis en nu staat het bastion van moreel gezag dat British Broadcasting Corporation heet aan de rand van ondermijning. De natie houdt de adem in. Zal John Birt, de directeur-generaal van de BBC, de eervolle weg kiezen en nog vóór donderdag a.s. vrijwillig zijn ontslag aanbieden? Of zal hij een ontmoeting, over drie dagen, met het voltallige BBC-bestuur riskeren en er op gokken dat ze noch hem noch de BBC-voorzitter Sir Marmaduke Hussey de laan uitsturen?

Birts vele tegenstanders binnen de BBC hopen dat hij alsnog struikelt over zijn eigen hoogmoed. Maar zelfs in het kamp van Birts vrienden gaan nu stemmen op dat hij moet verdwijnen, wil de eer en goede naam van de BBC niet voor altijd worden bezoedeld.

De "affaire-Birt' houdt hier de gemoederen bezig sinds twee weken geleden aan het licht kwam dat de directeur-generaal zich door de BBC voor zijn werkzaamheden liet betalen als was hij een freelancer. Marmaduke Hussey, de autocratische BBC-voorzitter, bleek buiten medeweten van zijn medebestuursleden in 1987, het jaar dat hij Birt recruteerde van de commerciële televisie, akkoord te zijn gegaan met een constructie waarbij de BBC de 150.000 pond jaarsalaris van de nieuwe directeur-generaal betaalt aan de BV John Birt Productions. Birt is daardoor in staat een belastingconstructie te gebruiken, die hem voordelen oplevert, die niet zijn weggelegd voor "gewone' BBC-werknemers, noch zijn toegestaan aan andere freelancers voor de publieke omroep.

De opschudding was groot. Zo groot dat Birt de dag na de onthulling eieren voor zijn geld koos en zich haastig schaarde onder het leger gewone werknemers van de BBC. Maar dat bleek niet genoeg. De ene hoofdartikelschrijver na de andere vroeg zich in navolging van grote facties BBC-employees af of Birt wel goed had begrepen wat het betekende om te werken voor een zo dienstbare organisatie als de BBC, een instituut dat een vlekkeloze reputatie voor onpartijdigheid, eerlijkheid en ieder-het-zijne-geven heeft hoog te houden.

Birts stijl van leiding geven is niet populair en de inhoud van zijn hervormingen binnen de BBC heeft veel kwaad bloed gezet onder bazen en baasjes van voormalig zelfstandig opererende afdelingen. De anti-Birt-gevoelens konden eindelijk hun uitweg vinden in publieke verontwaardiging over het feit dat de nieuwe topman de aard van de BBC niet had begrepen.

Het vuur laaide opnieuw op door onthullingen over de details van Birts boekhouding als freelancer. Onder de aftrekposten van John Birt Productions viel niet alleen het salaris van 14.000 pond per jaar voor de directeur van de BV - mevrouw Birt - maar ook een reeks bedragen voor een administratieve assistent, voor een Volkswagen, voor een satellietschotel en voor kleren; naar wordt aangenomen de Armani-pakken, waarvoor Birt beroemd is.

Birt gaf opnieuw een verklaring van spijt uit, dit keer over de “indringende” manier waarop zijn privé-belastingdetails onderwerp van publiciteit waren geworden, maar weigerde te zeggen wie de administratieve assistent was die jaarlijks 15.000 pond krijgt uitbetaald. Dat liet de pers niet op zich zitten. Verschillende kranten schreven een wedstrijd met beloning uit (500 pond of een kostuum van Armani) voor lezers die de identiteit van de mysterieuze medewerker zouden weten vast te stellen. De uitslag is inmiddels bekend: ook de secretaresse van John Birt Productions is mevrouw Birt.

De twaalf gouverneurs van de BBC, zoals de leden van de raad van bestuur heten, hullen zich officieel in stilzwijgen, maar zijn begonnen anoniem hun hart te luchten over de manier waarop Marmaduke Hussey de zaken met Birt heeft geregeld. Voormalige BBC-coryfeeën, van wie een deel door Birt is gepasseerd, zeggen dat Birt en Hussey moeten opstappen om de naam van de organisatie te redden. Labour Lagerhuisleden en de radiovakbonden roepen om het vertrek van Birt.

Maar vanmorgen schrijven zes BBC-prominenten in The Times dat Birt moet blijven, omdat hij zulke goede dingen in de organisatie heeft aangericht en omdat hij de leider is die de BBC overeind kan houden in de toenemende concurrentie met commerciële- en satellietomroepen. De kranten zijn in hun commentaren verdeeld, maar The Independent on Sunday die de zaak aan het rollen bracht, zegt onvervaard: “Het advies wordt tegenwoordig in Groot-Brittannië zelden opgevolgd en we geven het met droefheid, zonder krokodillentranen. Mr Birt en mr Hussey behoren beiden hun ontslag aan te bieden.”