Het Duitse akkoord

ZEVEN MAANDEN heeft Duitsland nodig gehad om de formule te vinden waarmee de opbouw van de oostelijke deelstaten in de toekomst financieel wordt veiliggesteld. Het zijn zeven maanden geweest van politiek touwtrekken tussen de bondsregering en de regeringen van de zestien deelstaten, zeven maanden ook van partijpolitieke meningsverschillen en prestigestrijd.

Uiteindelijk heeft, opnieuw, bondskanselier Helmut Kohl aan het langste einde getrokken en zich verzekerd van de onmisbare steun van de leider van de sociaal-democraten, Björn Engholm.

Het solidariteitspakt is binnen, maar is het een hoogstandje van politiek opportunisme of een solide basis voor de toekomst van de Duitse overheidsfinanciën? Kohl heeft zijn zin gekregen met uitstel tot 1995 van een toeslag op de belastingen, bestemd om de kosten van de eenwording te dragen - dus nadat de nationale verkiezingen zijn gehouden. De sociaal-democraten, die een meerderheid hebben in de Bondsraad, de vertegenwoordiging van de deelstaten, hebben hiermee ingestemd in ruil voor de belofte dat de sociale zekerheid van bezuinigingsmaatregelen blijft uitgesloten en voor de toezegging dat er meer geld naar de deelstaten zal gaan.

HOEWEL BELASTINGVERHOGING gezien de economische conjunctuur uiterst ongelegen komt, is het uitstel van de solidariteitsheffing riskant, omdat de geldkraan naar oostelijk Duitsland wagenwijd open blijft staan. Het beroep op de financiële markten zal vooralsnog onverminderd groot blijven. De toezegging dat de sociale zekerheid buiten de bezuinigingen blijft, betekent dat een deel van de uitgaven bij voorbaat van kritische afwegingen is uitgesloten. Dit komt het herstel van het Duitse concurrentievermogen, dat door de harde D-mark toch al op de proef wordt gesteld, niet ten goede.

Toch is het goed, ook voor Europa, dat het solidariteitspakt er nu is. Twee actuele ontwikkelingen hebben bijgedragen tot het akkoord over het solidariteitspakt. De gemeenteraadsverkiezingen vorige week in Hessen brachten de gevestigde partijen, in het bijzonder de SPD, stevig verlies. De uitslag werd uitgelegd als een teken dat de bevolking meer dan genoeg had van het gebrek aan politiek leiderschap. Bovendien begint de recessie in Duitsland te bijten. Drie kwartalen van negatieve groei laten niet na hun sporen in de Duitse economie te trekken en hebben de urgentie van een solidariteitspakt onderstreept. De politiek van vergroting van het financieringstekort heeft al lang genoeg geduurd en de Bundesbank heeft de grens bereikt van zijn beleid van inflatiebestrijding door verkrapping van de groei van de geldhoeveelheid en het handhaven van een hoog rentepeil.

NU HET AKKOORD over de toekomstige financiering van de oostelijke Länder is bereikt en nu de belangrijkste Duitse CAO-akkoorden voor dit jaar zijn afgesloten met loonstijgingen iets onder de verwachte inflatie, komt de weg vrij voor een versoepeling van het rentebeleid van de Bundesbank. Daarbij moet niet uit het oog worden verloren dat de lange rente, die van belang is voor investeringen en hypotheken, in Duitsland de afgelopen maanden onder invloed van de recessie al flink is gedaald. Maar de korte rente heeft de Bundesbank hoog gehouden.

Als aanstaande donderdag het bestuur van de Bundesbank voor zijn tweewekelijkse vergadering bijeenkomt, staat de wijzer in de richting van een officiële rentedaling. Dat komt hoogst gelegen voor de Europese economie en voor wat er rest van het Europese Monetaire Stelsel.