Cruising op het bestemmingsplan

Het zonnige weer zorgde het afgelopen weekeinde voor een flinke drukte in de Amsterdamse Oeverlanden. Ingeklemd tussen de snelweg A-4 en het Nieuwe Meer strekt zich uit over een smalle strook van enkele kilometers een natuurgebiedje. Van een zandwinput en stortplaats van grachtenslib ontwikkelde het terrein zich tot rietlanden, woeste bossages en strandjes.

Actievoerders wisten ooit een geplande woonwijk uit het gebied te weren en sindsdien worden de Oeverlanden intensief gebruikt. Natuurliefhebbers koesteren het als vindplaats van wilde orchideeën en bijzondere zwammen. Vogelaars kunnen er volop terecht voor ornithologische hoogtepunten als de broedende karekiet en de zaagbekeend. Dan zijn er nog wandelaars en fietsers, motorcrossers die in het ruige terrein hun evenwichtskunsten vertonen en families die neerstrijken aan de waterkant.

Een kleine honderd meter landinwaarts bevindt zich een recreatiegebied van een heel andere orde. Tientallen mannen bespieden elkaar nadrukkelijk terwijl ze de centraal gelegen open vlakte kruisen en de kronkelpaadjes van het moerasgebied binnenslenteren. Als het oogcontact is gelegd en de versierpoging is geslaagd, verdwijnt een stel in de dichte bosschages.

De Oeverlanden ontwikkelde zich tot ontmoetingsgebied voor homoseksuelen, nadat het aantal openbare plekken in Amsterdam waar seksuele contacten gelegd kunnen worden de laatste jaren belangrijk verminderde. Liefhebbers van het cruisen betreuren vooral het verdwijnen van de zogenaamde dubbele krul, het openbaar toilet dat plaatsbiedt aan twee heren. Maar ook het uit veiligheidsoverwegingen snoeien tot "manshoogte' van het struweel in stadsparken wordt als een gemis ervaren.

Net als de natuur konden de verschillende bezoekers tot nu toe betrekkelijk ongestoord hun gang gaan in het stukje niemandsland. Maar de voorstad groeit. In het nabijgelegen Nieuw-Sloten verrijst een dichtbebouwde woonwijk en direct langs de snelweg is een kantorengebied gepland. Zelfs de Oeverlanden konden zich niet blijvend onttrekken aan de ijzeren planologie van Nederland: er moet een bestemmingsplan komen.

Gaandeweg waren in het krapbemeten gebied een aantal belangentegenstellingen duidelijk geworden. Zo vinden de vogelaars dat de broedse karekiet te veel werd gestoord door vrijende mannen. Omwonenden hebben last van de geparkeerde auto's van bezoekers. De cruisers op hun beurt vrezen dat er op gezag van het stadsdeel dwars door hun versiervlakte een druk fietspad wordt aangelegd. En alle gebruikers zien op tegen een massale toeloop van recreanten uit de nieuwe woonwijk.

Aan het stadsdeel Slotervaart/Overtoomse Veld de taak alle wensen planologisch te verwerken. Om zich enige achtergrondkennis eigen te maken betaalde het stadsdeel mee aan het ruim honderd pagina's tellende onderzoek "Cruising als ruimteclaim', uitgegeven door het Planologisch demografisch instituut van de universiteit van Amsterdam. Wat was nu precies de rol van de overheid bij het inrichten van cruise-gebieden?

“Het regelen van geslachtsverkeer in een bestemmingsplan lijkt me wat vreemd”, zegt desgevraagd stadsdeelburgemeester Norbert Krijnen (PvdA). Het vorige week behandelde bezwaarschrift van de actiegroep "Oeverlanden, Homolanden' tegen het bestemmingsplan lijkt in de deelraad dan ook weinig kans te maken. Dat geldt niet voor het bezwaarschrift van de Gay and Lesbian Association Amsterdam, waarin wordt verzocht het huidige gebruik van het gebied te ontzien. Dat zou moeten worden geregeld in de bijlage van het bestemmingsplan, waar de inrichting van het terrein aan de orde komt.

Hoe een en ander er in de toekomst uit gaat zien is nog wat vaag. Bosjes blijven bestaan, maar mogelijke overlast van het cruisen moet worden bestreden, meent deelraadvoorzitter Krijnen. Het rapport "Cruising als ruimteclaim' bepleit het afsluiten van bepaalde eenheden "natuurlijke beplanting'. Bij de bebouwing van de Noordrand van het gebied lijken Panorama-kantoren onwenselijk, aldus het rapport.